Na turistiskim parkowanišću nad wjesku Zombark (Sonnenberg) steji karta wokoliny, tole je wurězk z njeje. Fota: Juliana Kaulfürstowa
Napřećo parkowanišću NETTO na Wjelećanskej steji mjez dróhu a polom samotna, trochu zarosćena chěža. Tu započnje so naš puć, na kotryž pokazuje módre a zelene pućowanske markěrowanje kaž tež drjewjany pućnik. Na barby turistiskich značkow pak so njekoncentrujmy, dokelž njebudźemy so po nich měć, ale póńdźemy zwjetša po pólnych abo łučnych šćežkach.
Našu turu zahajimy potajkim pódla doma při Wjelećanskej dróze, hdźež mamy naprawo wuhlad na blisku, kulowatu Jansku cyrkej. Puć wije so w chłódku klonow łahodnje po hórce mjez polemi horje. Po něhdźe 500 metrach smy pak hižo dopostupowali a před nami w dolinje widźimy prěnje chěže wjeski Bójswecy. Přidam, zo njewita nas wjes na tutym městnje z přewulkej rjanosću, ale při rěčce z mjenom Butrowa woda, na kotruž po něšto dalšich kročelach storčimy, namakamy za to chłódny blečk, hdźež rostu na witamin C bohate zela. Łopjena sročeje nóžki, bórliškow a hórkeje žerchwicy móžemy sej w nalěću do kwěćela našćipać – abo je hnydom zhrymzać. Dołho nas rěčka njepřewodźa, potom ju po mosće přeprěčimy a stejimy na nawsy. Tu maja při historiskej sykawni wotpočnišćo pod třěchu, hdźež móžemy Předźenak wot 2. apryla 2015 z wačoka wućahnyć a sej přečitać, što je Helmut Jenč tam wo znatymaj krajanomaj pisał: »W Bójswecach dopominamy so na dweju Serbow, kotrajž staj so tu narodźiłoj. Běštaj to bratraj – Filip a Józef Jakubaš. Młódšeho – wučerja Filipa – znajemy předewšěm jako słownikarja: Prěni wjetši po Druhej swětowej wójnje, 1954 publikowany Hornjoserbsko-němski słownik je nam zwjetša znaty jako ›Jakubašowy słownik‹. 1933 su nacionalsocialisća tehdy w Njebjelčicach skutkowaceho Filipa Jakubaša ze Serbow wupokazali. Starši bratr, Józef Jakubaš, bě farar, a to na kóncu w cyrkwi Našeje lubeje knjenje w Budyšinje. Wón je w młodych lětach tež spisowaćelił, derje přiwzała je so tehdy jeho knižka ›Serbski kraj, krasny raj‹.«
▶ Domowina ma nowe webowe strony
Nawodnica za wizuelnu komunikaciju a design Domowiny, Veronika Bjarš, a nowinska rěčnica Božena Šimanec, předstajištej 16.4. w Domowinskim domje we Wojerecach nowy wonkowny wobraz a z tym zwisowacu nowu webstronu Domowiny. Wot srjedź apryla je nowa internetna strona Domowiny online a w štyrjoch rěčach přistupna: delnjo- a hornjoserbsce, němsce a jendźelsce. Nimo Domowinskeje su nastali 13 dalšich nowych webstronow wjacorych župow a towarstwow. Hlej:
▶ Stoty »Serbski Buschfunk« online
Wot 1. meje je jubilejne wudaće podcasta »Serbski Buschfunk« w syći přistupne. Za 100. epizodu staj so Daniel Nuk a Jakub Wowčer z Witom Bejmakom zetkałoj a so z nim wo času rozmołwjałoj, jako běštaj fanaj kabaretneje skupiny »Lózy hólcy«. W swojim podcasće rozestajataj so wot lěta 2022 z nowosćemi ze serbskeho swěta.
▶ Hudźbu na teksty Milana Hrabala zahrali
W lěsu pod Popowej Skału njedaloko Lückendorfa we Łužiskich horach je skupina HraTaj z Warnoćic, kotraž je so lětsa składnostnje narodnin čěskeho basnika Milana Hrabala załožiła, wosebity koncert za pólskich, čěskich a němskich zajimcow hrała, kotřiž běchu 1. meje w ramiku pućowanja třoch narodow na horu nóžkowali.
▶ »Skazany Pryzlak« wočakowanja spjelnił
Komedija »Skazany Pryzlak« z pjera Larsa Albauma, do serbšćiny přełožena wot Měrany Cušcyneje, měješe sobotu, 28. měrca, swoje poslednje předstajenje w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Při tym wědźeše režiser Thorsten Köhler tež chutne zynki, kotrež aktualne politiske a towaršnostne šmjatki narěča, do keklije zapřijeć. Hłownej róle sćělesništaj István Kobjela a Měrko Brankačk.
▶ Karoline Krawcec z prěnjej přehladku
Kak móhli sej serbski futurizm předstajić? Z tym zaběraše so intensiwnje w Lipsku bydlaca serbska wuměłča Karoline Krawcec. Wuslědki jeje wuměłskeho rozestajenja su byli widźeć w jeje wustajeńcy »jama: pśichod/ Grube: Zukunft«, kotruž pokazowachu wot 20. februara do 19. apryla w Braniborskim krajnym muzeju za moderne wuměłstwo. Multimedialna instalacija wobswětluje serbske tradicije zwonka folklory.
▶ Wo wupućowanju ze Sakskeje
Časopis »Sächsische Heimatblätter« wěnuje swoje prěnje čisło lětnika 2026 wupućowanju ze Sakskeje. Wudawaćelej dr. Lars-Arne Dannenberg a dr. Matthias Donath staj zestajiłoj přinoški wšelakich awtorow, kiž wěnuja so rozdźělnym aspektam emigracije ze Sakskeje do zamórskich krajow wot 17. hač do 20. lětstotka. Sto stronow wopřijaca publikacija w A4 formaće je bohaće ilustrowana z reprodukcijemi historiskich wobrazow a dokumentow kaž tež z načasnymi fotami. Zešiwk wobsahuje tež přinošk Trudle Malinkoweje wo wupućowanju Serbow z Hornjeje Łužicy do Awstralskeje a Texasa w 19. lětstotku. Foto na titulnej stronje, kotrež je zhotowił Mick Ampt z Melbourna, pokaza sobustawow serbskeju towarstwow w Awstralskej při wotkryću wopomnjenskeje tafle na rowje serbskeho fararja Handrija Kaplerja w južnoawstralskim městačku Mount Gambier w měrcu 2024.
▶ Gymnaziasća zapust swjećili
Swój mjeztym 39. zapust su šulerki a šulerjo dwanateho lětnika Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu štwórtk, 28. januara, swjećili. Z dujerskej kapału na čole ćaha ćehnjechu chowancy kubłanišća po centrumje Choćebuza a pozastachu
na cyłkownje 18 městnach, zo bychu so dobroćelam a podpěraćelam dźakowali.
Dwanatkam Delnjoserbskeho gymnazija je zapust wjeršk jich poslednjeho šulskeho lěta: Do zahajenja maturitnych pruwowanjow maja takrjec nadawk, z hudźbu, rejemi a wjesołej naladu zymu wućěrić.
▶ Na ptačokwasnu bjesadu so zetkali
Žony, kiž so prawidłownje
na wysokich cyrkwinskich dnjach abo swójbnych swjedźenjach katolsku serbsku drastu woblěkaja, su so štwórtk, 28. januara, w Chróšćanskej Krawčikec hospodźe na ptačokwasnu bjesadu zetkali. Wosebje rjenje běše, zo móžachu Reginu Šołćinu z Konjec a Móniku Šołćinu z Pěskec w swojim kole witać. Wobě wšědnje serbskej chodźitej a móžeštej tuž wobdźělnicam tójšto radźić. Žony, kotrež běchu so
na zeńdźenje swoju wšědnu serbsku drastu woblekli, přichwatachu mjez druhim z Němcow, Brěžkow, Njebjelčic, Sernjan, Chrósćic abo Pančic-Kukowa.
▶ Wustajeńca ›Wuměłstwo zběrać a darić‹
We wobłuku aktualneje wustajeńcy ›Wuměłstwo zběrać a darić‹ je Sabine Kambach štwórtk, 18. decembra, w Budyskej galeriji Budissin hosćom předewšěm rozłožiła, zo steji na spočatku kóždeje zběrki wuměłstwo,
kotrež so kupcej lubi. Nimo toho hodźi so »stajnje jako indiwiduelny a unikatny dar«. Přehladka, kotraž je wědomje za kóždužkuli
móšeń kuratěrowana, ma
za to z nastorkom być.
Wustajeńca wopřijima
mólby, grafiki, fotografije,
ćišće, plastiki a debjenki na přikład Iris Brankačkoweje, Jutty Mirtschin, Christiana Bodeho, Lutza Jungrichtera, Isy Bryccyneje, Borbory Wiesnerec, Matthiasa Webera a Roberta Metzkesa.
▶ Meditacija ›Genezis 2.0‹ wopytowarjam mólbu zbližiła
Wjerch Sixtinskeje kapały
we Vatikanje je swětoznaty. Sobotu, 20. decembra, mějachu ludźo składnosć, sej jón w serbskej Łužicy wobhladać. Instalacija ›Genezis 2.0‹ běše tole w Chróšćanskej wosadnej cyrkwi zmóžniła.
Ju běchu wosebje w spominanju na njeboh jednaćela Serbskeho šulskeho towarstwa Andreasa Ošiku zarjadowali, wšako běše wón iniciator tajkich projektow pod hesłom ›adventure tours‹.
