Nalětne słyńco swěśi pśez woknyško do śamneje, burskeje kuchnje. Spódobna wóń warjecego kafeja a sušonych twarožkow napołnijo śpu. Stara žeńska z jasnym woblicom stupijo do jśpy a stajijo kanku mloka na drjewjane blido. »Měj źěk, oma«, gronim jej a pśileju se šlucašk do kafeja. »Pśiź jan cesćej woglědat ku mnjo, ty ga cełon tšochtaś pó tom swěśe«, groni wóna a scynijo mě kusk śopłego twarožkowego mazańca na talarik.

Wóna dłujko wěcej njelabujo, ta Ana Hasackowa, roźona Šywalnikojc z Dešna, mójog stareg nana mama. Ale tak někak ja sebje prědkstajiju, kak by to było, gaby směł ju hyšći raz zmakaś. Wóna jo až do smjerśi chójźiła burska. Nimske pówědaś njejo jej zewšym lažko pśišło. Ja som ju w mójom myslenju wuzwignuł k serbskej ikonje, rownož njejsom ju žednje póznał. Ja póžedam weto cesto za tym, aby mej mógałej hyšći se za blido sednuś a se na serbske wulicowaś. Ja by ju wupšašał k tomu serbskemu w našej familiji. Ale z tym zrownju se pšašam, co wóna by se mysliła wót našeje źinsajšneje rěcy. Gaby ju pšosył: »Stara mama, móžoš mě něco ze serbskeje biblije pśedcytaś?«, wóna njeby mě tak kradu rozměła.

Wóno lažy na jadnom słowje, ako jo na prědne póglědnjenje bejnje njewósebne. Nowym pówědarjam serbskeje rěcy jo wóno derje znate ze serbskeje wucby, w bibliji pak njejo namakanjeju. To grono jo wót togo »pśedcytanja«.

Tereza Zelnakec – »ryženk«

▶ Wustajeńca w Choćebuskej Lodce

»Akwarel – guslowanje ­wjelerakich technikow« rěka lětuša prěnja wustajeńca, ­kotruž wotewrichu štwórtk, 31. januara, w Choćebuskej Lodce. Wona wopřijima mólby Picnjanskeho wuměłca a wučerja molerstwa Hansa Müllera. Mjez něhdźe 50 ­hosćimi wernisaže běštej ­ tež jeho šulerce Marianne Wendlandowa a Antje Koßmagkowa.

▶ Jubilejny zapust najwjetši był

Dohromady 127 porow je so spočatk februara w błótowskej Nowej Niwje na jubilejny 150. zapust zhromadźiło. Cyłu hodźinu traješe, doniž njeběchu so posledni za obligatoriski skupinski foto na hoberskich róštach zesydali. Z wobrazom zdobom dokumentuja, zo je Zapust w Nowej Niwje najwjetši po wšěch Błótach. Mjez wobdźělnikami běchu tež drastowe towarstwa susodnych wsow a bywši wobydlerjo. Tući běchu jeno zapusta dla z Hamburga, Berlina a samo ze Šwicarskeje domoj přijěli. Slědowaše přećah po wsy. Dołheho swjedźenskeho ćaha dla trjebachu lětsa dwě dujerskej kapale. Swjedźeń skónčichu z rejemi w hosćencu.

▶ Hotuja so na wulki wustup

Znowa wožiwjeny chór Čornochołmčanskeje nałožkoweje skupiny Krabat přihotuje so na prěni wulki wustup. Kónc meje mjenujcy chce ćěleso Krabatowemu młynej hudźbnje k 20. narodninam gratulować. Pod nawodom Kerstin Lieder zwučuje ně­hdźe 20 spěwarkow a spěwarjow stajnje póndźelu w tamnišim Frenclowym domje.

Ze zapśimujucym literariskim drogowanim – prěki pó domowni w pśeměnjujucych casach – pśepšosyju knigły k tomu, kórjenje jadnorazneje dwójorěcneje Łužyce wuslěźiś.

Wudawaŕ: Hannelore Schmidt-Hoffmann – Freier Deutscher Autorenverband FDA-Landesverband Brandenburg e.V.: Wurzeln & Wandel der Lausitz/Kórjenje a pśeměnjenja Łužyce – Eine heimatkundliche Spurensuche mit wendischen Urgroßmüttern/Pó domownjowědnych slědach ze serbskimi mamai tśeśego naroda 352 bokow; brošura; Edition Märkische Lebensart (Verlag); ISBN 978-3-943614-23-7; 20,00 €. W prozowych, lyriskich a wědomnostnych pśinoskach daju se wót 23 awtorow rěc, literatura a krajina nowo dožywiś. Nadejźomy serbske mamy tśeśego naroda, wjercha Pücklera, serbskego Luthera, lutkow, nykusa a dalšne pótajmne póstawy. Bogata licba ilustracijow a fotow wobogaśijo tych wušej 50 pśinoskow.

Bernhard Schipper – »NSK – Rasselbande 1984«, 1984, objekt/kolaža z pórclina, decal.

▶ Dźesać prapremjerow mištersce zmištrowali

»Tři lětdźesatki zwjazanja europskeje klasiskeje hudźby a serbskich zynkow ze stajnje znajmjeńša pjeć prapremjerami – tajkule horliwosć njemóžeš sej dosć česćić«,

chwaleše moderator 30. wosebiteho koncerta na spočatku lěta Gregor Kliem organizatorku rjadu Heidemarju Wiesnerec njedźelu, 05. januara, w Budyskim Serbskim muzeju. Po koncertomaj w Drježdźanach a Lipsku běše sprjewine město třeća stacija »małeje turneje«.

Lětuši program pod hesłom »Music of One« wopřijima dohromady dźesać nowych twórbow, kotrež Wiesnerec (křidło), Ayda Demirkan, Felix Klein (wobaj husle), Waltraut Elvers (brača) a Ramon Jaffé (cello) na dotalnych předstajenjach mištersce zmištrowachu. Tak zahrachu »Alle sollen eins sein« Feliksa Brojera, »Duwo za wiolinu a braču« Lukaša Čórlicha, na serbsku popowu hudźbu złožowacy so kruch »Reminescenca« Sebastiana Elikowskeho-Winklera, »A little piece of peace« Ulricha­ Pogody kaž tež Wiesnerec wěnowanu »Fermatu intermedie« Jana Cyža a »(Nje)měrnu« Symana Hejduški­ w so měnjacej wobsadce.

Tohorunja prěni raz zahrachu nowostce »Motorik automat mechanik« Deniza Dortoka a »Freundlic­hsein« Petera Wittiga.

Słownik wudospołnja dwu-zwjazkowy Němsko-hornjoserbski słownik (1989/91) a wopřija nowy słowoskład, kotryž je w zašłych tři lětdźesatkach našu spisownu maćeršćinu wobohaćił. Awtorce stej 2. nakład dospołnje přehladałoj a na dobro wužiwajomnosće wobdźěłałoj. Při tym stej dodałoj dalše rěčne nowotwórby z najblišeje zašłosće, ale tež druhe słowa zas wušmórnyłoj, kotrež njejsu so w praksy přesadźili. Słownik noweje leksiki wotbłyšćuje tuž aktualny staw wuwića našeje spisowneje maćeršćiny a pomha serbsce wuknjacym a pisacym při tym, stajnje to prawe słowo namakać.

Benedikt Dyrlich je jako serbsko-němski awtor a angažowany zakitowar serbskich zajimow daloko přez mjezy serbskeho sydlenskeho ruma znaty. 2018/19 je w LND jeho dwu-zwjazkowa dokumentariska awtobiografija z wujimkami z dźenikow, listow, publicistiskich tekstow a rěčanych přinoškow w serbskej a němskej wersiji wušła, pod titlomaj »Doma we wućekach« a »Leben im Zwiespalt«. Dyrlich wěnuje so w nowym serbsko-němskim zwjazku wobšěrnje swojim korjenjam, zetkanjam z literaturu a literatami a aktualnym politiskim zjawam.

ýýýýPOSTROW 3.STRONA WOBALKI:

Mila Dźisławkec – žadyn titul, 2023. Wolijowa barba na płatnje.

▶ Sorabistka zasłužbny křiž Pólskeje dóstała

Na 70 lět dźěławosće zhladowachu loni w Instituće slawistiki Pólskeje akademije wědomosćow (IS PAN) we Waršawje. Přiležnje tomu přewjedźechu štwórtk, 24. oktobra, wosebitu swjatočnosć w špihelowej žurli Palasta Staszica, na kotruž běchu tež partnerow z najwšelakorišich kooperacijow přeprosyli. Jako zastupjer Serbskeho instituta wobdźěli so nawoda rěčespytneho wotrjada Fabian­ Kaulfürst na zarjadowanju. W srjedźišću zetkanja steještej wědomostnej debaće wo přichodźe slawistiki w Europje. Sorabistka Nicole Dołowy-Rybińska běše mjez wuznamjenjenymi.

▶  Žónski ansambl Jarobinka we Wojerecach publikum zahorił

Njedźelu, 27. oktobra, dožiwi publikum we Wojerowskej Janskej cyrkwi přemóžacy koncert žónskeho ansambla Jarobinka. Jónkrótnosć programa dwanaće spěwarkow pod nawodom Walburgi Wałdźic tči w tym, zo spěwachu po originalu jednohłósne ludowe pěsnje ze srjedźneje a Delnjeje Łužicy w modernej třihłósnej chórowej sadźbje. Nawjednica žónskeho ansambla, je iniciatorka a motor aktualneho spěwneho projekta pod titulom »Spěwy z brunicowych kónčin«­.