▶ Domowina ma nowe webowe strony

Nawodnica za wizuelnu komunikaciju a design Domowiny, Veronika Bjarš, a nowinska rěčnica Božena Šimanec, předstajištej 16.4. w Domowinskim domje we Wojerecach nowy wonkowny wobraz a z tym zwisowacu nowu webstronu Domowiny. Wot srjedź apryla je nowa internetna strona Domowiny online a w štyrjoch rěčach přistupna: delnjo- a hornjoserbsce, němsce a jendźelsce. Nimo Domowinskeje su nastali 13 dalšich nowych webstronow wjacorych župow a towarstwow. Hlej:

▶ Stoty »Serbski Buschfunk« online

Wot 1. meje je jubilejne wudaće podcasta »Serbski Buschfunk« w syći přistupne. Za 100. epizodu staj so Daniel Nuk a Jakub Wowčer z Witom Bejmakom zetkałoj a so z nim wo času rozmołwjałoj, jako běštaj fanaj kabaretneje skupiny »Lózy hólcy«. W swojim podcasće rozestajataj so wot lěta 2022 z nowosćemi ze serbskeho swěta.

▶ Hudźbu na teksty Milana Hrabala zahrali

W lěsu pod Popowej Skału njedaloko Lückendorfa we Łužiskich horach je skupina HraTaj z Warnoćic, kotraž je so lětsa składnostnje narodnin čěskeho basnika Milana Hrabala załožiła, wosebity koncert za pólskich, čěskich a němskich zajimcow hrała, kotřiž běchu 1. meje w ramiku pućowanja třoch narodow na horu nóžkowali.

▶ »Skazany Pryzlak« wočakowanja spjelnił

Komedija »Skazany Pryzlak« z pjera Larsa Albauma, do serbšćiny přełožena wot Měrany Cušcyneje, měješe sobotu, 28. měrca, swoje poslednje předstajenje w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle. Při tym wědźeše režiser Thorsten Köhler tež chutne zynki, kotrež aktualne politiske a towaršnostne šmjatki narěča, do keklije zapřijeć. Hłownej róle sćělesništaj István Kobjela a Měrko Brankačk.

▶ Karoline Krawcec z prěnjej přehladku

Kak móhli sej serbski futurizm předstajić? Z tym zaběraše so intensiwnje w Lipsku bydlaca serbska wuměłča Karoline Krawcec. Wuslědki jeje wuměłskeho rozestajenja su byli widźeć w jeje wustajeńcy »jama: pśichod/ Grube: Zukunft«, kotruž pokazowachu wot 20. februara do 19. apryla w Braniborskim krajnym muzeju za moderne wuměłstwo. Multimedialna instalacija wobswětluje serbske tradicije zwonka folklory.

▶ Wo wupućowanju ze Sakskeje

Časopis »Sächsische Heimatblätter« wěnuje swoje prěnje čisło lětnika 2026 wupućowanju ze Sakskeje. Wudawaćelej dr. Lars-Arne Dannenberg a dr. Matthias Donath staj zestajiłoj přinoški wšelakich awtorow, kiž wěnuja so rozdźělnym aspektam emigracije ze Sakskeje do zamórskich krajow wot 17. hač do 20. lětstotka. Sto stronow wopřijaca publikacija w A4 formaće je bohaće ilustrowana z reprodukcijemi historiskich wobrazow a dokumentow kaž tež z načasnymi fotami. Zešiwk wobsahuje tež přinošk Trudle Malinkoweje wo wupućowanju Serbow z Hornjeje Łužicy do Awstralskeje a Texasa w 19. lětstotku. Foto na titulnej stronje, kotrež je zhotowił Mick Ampt z Melbourna, pokaza sobustawow serbskeju towarstwow w Awstralskej při wotkryću wopomnjenskeje tafle na rowje serbskeho fararja Handrija Kaplerja w južnoawstralskim městačku Mount Gambier w měrcu 2024.

▶ Gymnaziasća zapust swjećili

Swój mjeztym 39. zapust su šulerki a šulerjo dwanateho lětnika Delnjoserbskeho gymnazija w Choćebuzu štwórtk, 28. januara, swjećili. Z dujerskej kapału na čole ćaha ćehnjechu chowancy kubłanišća po centrumje Choćebuza a pozastachu

na cyłkownje 18 městnach, zo bychu so dobroćelam a podpěraćelam dźakowali.

Dwanatkam Delnjoserbskeho gymnazija je zapust wjeršk jich poslednjeho šulskeho lěta­: Do zahajenja maturitnych pruwowanjow maja takrjec nadawk, z hudźbu, rejemi a wjesołej naladu zymu­ wućěrić.­

▶ Na ptačokwasnu bjesadu so zetkali

Žony, kiž so prawidłownje

na wysokich cyrkwinskich dnjach abo swójbnych swjedźenjach katolsku serbsku drastu woblěkaja, su so štwórtk, 28. januara, w Chróšćanskej Krawčikec hospodźe na ptačokwasnu bjesadu zetkali. Wosebje rjenje běše, zo móžachu Reginu Šołćinu z Konjec a Móniku Šołćinu z Pěskec w swojim kole witać. Wobě wšědnje serbskej chodźitej a móžeštej tuž wobdźělnicam tójšto radźić. Žony, kotrež běchu so

na zeńdźenje swoju wšědnu serbsku drastu woblekli, přichwatachu mjez druhim z Němcow, Brěžkow, Njebjelčic, Sernjan, Chrósćic abo Pančic-Kukowa. ­

▶ Wustajeńca ›Wuměłstwo zběrać a darić‹

We wobłuku aktualneje wustajeńcy ›Wuměłstwo zběrać a darić‹ je Sabine Kambach štwórtk, 18. decembra, w Budyskej galeriji Budissin hosćom předewšěm rozłožiła, zo steji na spočatku kóždeje zběrki wuměłstwo,

kotrež so kupcej lubi. Nimo toho hodźi so »stajnje jako indiwiduelny a unikatny dar«. Přehladka, kotraž je wědomje za kóždužkuli

móšeń kuratěrowana, ma

za to z nastorkom być.

Wustajeńca wopřijima­

mólby, grafiki, fotografije­,

ćišće, plastiki a debjenki na přikład Iris Brankačkoweje, Jutty Mirtschin, Christiana Bodeho, Lutza Jungrichtera, Isy Bryccyneje­, Borbory Wiesnerec, Matthiasa Webera a Roberta Metzkesa.

▶ Meditacija ›Genezis 2.0‹ wopytowarjam mólbu zbližiła

Wjerch Sixtinskeje kapały

we Vatikanje je swětoznaty. Sobotu, 20. decembra, mějachu ludźo składnosć, sej jón w serbskej Łužicy wobhladać. Instalacija ›Genezis 2.0‹ běše tole w Chróšćanskej wosadnej cyrkwi zmóžniła.

Ju běchu wosebje w spominanju na njeboh jednaćela Serbskeho šulskeho towarstwa Andreasa­ Ošiku zarjadowali, wšako běše wón iniciator tajkich projektow pod hesłom ›adventure tours‹.

▶ Wustajeńca Isy Bryccyneje

Pod hesłom ›Wčera, dźensa, jutře‹ su štwórtk, 20. nowembra, w Budyskim krajnym sudnistwje wustajeńcu Isy Bryccyneje wotewrěli.

Přehladka pokazuje mnohostronskosć wuměłče a wopřija akwarele, rysowanki z tušu a raděrowanja.

Lyrikarka Róža Domašcyna je wotewrjenje ze swojimi myslemi wobrubiła. Šulerjo Serbskeho gymnazija recitowachu někotre z jeje basnjow, kotrež so na dźěła Isy Bryccyneje poćahuja.

▶ 151. schadźowanka

Sobotu, 22. nowembra,

wotmě so w Budyskej Króni

151. schadźowanka.

Režiju přewzaštaj Milena Wowčerjec a Maximilian Gruber. Moderatoraj wječora běštaj Božena Hojerec a Clemens Handrik.

»Schadźowanka je rum za najwšelakoriše temy, za kritiku, za chwalbu, za prašenja,

kotrychž wotmołwy hišće pytamy a za wotmołwy, kotrež měli do prašenja stajić.« Zarjadowanje pohibuje so mjez tradiciju, modernu a mjez generacijemi. Ma rum za diskusiju skićić a z tym wuměnu spěchować.

▶ Premjera publikum na połnje wobsadźenej žurli zahoriła

Njedźelu, 23. nowembra, předstaji so němskorěčna premjera rejowaneje bajki ›Mały pampuch‹ na žurli Serbskeho ludoweho ansambla. We hłownej róli zahori Božena Bjaršec, choreografiju kaž tež režiju měješe Juraj Šiška na starosći; libreto z wopisanjemi scenow w němčinje a serbšćinje je z pjera Wórše Wićazoweje. Hudźbu je Andreas Gundlach skomponował. Ansambl wobradźi wopytowarjam přewšo emocionalne předstajenje, na kotrež drje lědma štó spěšnje zabudźe – snano tež tohodla, dokelž kruch nimo měry wažne hódnoty kaž wšostronsku česćownosć,

▶ Klasiska moderna z esprijom

Serbski ludowy ansambl přeprosy w oktobrje na portretowy koncert komponista klasiskeje moderny a hudźbneho dramaturga Jana Cyža, kotryž běše 3. junija swoje sydomdźesaćiny woswjećił.

W swjedźenskej atmosferje předstajichu koncert z reprezentatiwnym wurězkom přehlada wo žiwjenskim skutku wuměłca. Jan Cyž běše dlěje hač štyri lětdźesatki w tutym domje serbskeje hudźbneje kultury skutkował a swójske slědy zawostajił. Kaž něhdy tak so tež dźensa tohorunja zwonka serbskeho hudźbno-kulturneho wobłuka a zwonka Łužicy jako načasny reprezentant klasiskeje hudźby Serbow předstaja.

▶ Legendarna trójka jubilej w Budyšinje woswjećiła

Prapremjera kompozicije ›Z Abrafaxami přez časy‹ tworješe wjeršk jubilejneho swjedźenja ›50 lět Abrafaxy‹, kotryž su Serbski ludowy ansambl, nakładnistwo MOSAIK­ Steinchen für Steinchen a załožba dr. Gregoriusa Mättiga sobotu, 01. nowembra, w Budyšinje wuhotowali. Twórba Vincenta Strehlowa wotbłyšćuje lěttysacy přesahowace dyrdomdeje comicsoweje trójki a cituje hudźbne charakteristika kónčinow, kotrež su Abrax, Brabax a Califax w mjeztym 599 wudaćach měsačnje wuchadźaceho magacina wopytali. Pod nawodom Soyoung Kim zahra orchester SLA nimo toho wurězki ze ›Sinfonije Abrafaxow‹ a předstaji zhromadnje z rěčnikom Pětrom Cyžom aktualnu inscenaciju ansambla ›Abrafaxy a Čorny młyn‹, wobě tohorunja spisanej wot Strehlowa.

▶ Přehladka fotow Rolfa Dvoraceka w Muzeju

Budyšin

Wustajeńcu z fotografijemi Rolfa Dvoraceka su sobotu, 27. septembra, w Budyskim měšćanskim muzeju wote-wrěli. Kabinetna přehladka pokaza nimale 60 fotografiskich twórbow. Te běše Rolf Dvoracek ze statysacow negatiwow wupytał, kotrež je we wjele lětach swojeho powołanskeho žiwjenja wobswětlił. Cyle wědomje koncentrowaše so při tym na motiwy zwonka reportažowych fotografijow.

Čorno-běłe wobrazy pokazaja zwjetša napohlady jeho ródneho města Budyšina, krajinowe wobrazy z wokoliny a portrety.

▶ Na slědach swojich potomnikow

Madlenka Di Sarnowa je póndźelu, 06. oktobra, hosći ze Serbiskeje w Budyskim Serbskim domje witała.

Wona jim kulturu a tradiciju serbskeho ludu spřistupni. Prezident towarstwa potomnikow Južnych Serbow wot 1912 do 1920 Slavoljub Stojadinović wuzběhny, zo so jara wjeseli, něšto noweho wo serbskej kulturje nawuknyć. Zaměr towarstwa je, zo tradiciju haja kaž tež dopominanje na wšo, štož je zwjazane z časom balkanskich wójnow a Prěnjeje swětoweje wójny. Čłonojo wopytaja městnosće masowych rowow a wojersce wuznamnych městnow po wšej Europje, hdźež wopomnjenske zarjadowanja organizuja.

▶ Mina Witkojc a jeje pśiswójźbne

K toś tej temje jo se zmakało wałtoru, 7. oktobra, 15 luźi – mjazy nimi pěś z Bórkow

póchadajucych a jadna pśiswójźbna – w kjarcmje

›Zur Friedensburg‹ na Karlowej droze 68 w Měsće, aby se

wuměniło wó familiji Miny Witkojc. Gósćowaŕka a moderatorka Stefanie Krawcojc jo wšyknych wuwitała a jo pokazała na to, až jo Mina wěsty cas ned wokoło roga bydliła, na Beuchowej, źož jo bydlił jeje šwogor, konditaŕski mejstaŕ, Karol Teplý

ze swójeju žeńskeju, młodšeju sotšu Miny.

Jo se powědało wó njemanźelskich źiśach a wó Polencojc patchwork familiji.

▶ 15. swjedźeń serbskeje rěče RCW za dźěći w Stróži wuhotowali

Dohromady 157 dźěći je štwórtk, 22. meje, w Domje tysac hatow w Stróži a

w tamnišim šulskim muzeju přebywało. Šulerjo 3. a 4. lětnika wuknu w Bošecach, Hućinje­, Nowej Wsy, Kulowje a Slepom kaž tež we Wulkich Zdźarach a we Wulkej Dubrawje. Zarjadowanje je za serbšćinu wuknjacych. Wjetšina tutych šulerjow serbšćinu zwonka šulskeje wučby njesłyši. Na swjedźenju so jim wuwědomi, kelko dalšich dźěći nimo nich serbšćinu wuknje. W dźěłarničkach su so šulerjo na wosebite wašnje ze serbskej rěču a kulturu zaběrali.

▶ Zběrku wo łužiskich

korjenjach předstajiłoj

›Wurzeln und Wandel der Lausitz – Kórjenje a pśeměnjenja Łužyce‹ je titul dwurěčneje zběrki, kotraž je lětsa w nakładnistwje Edition Märkische LebensArt wušła. Zrodźiła je so ideja za knihu po schadźowanju Swobodneho němskeho zwjazka awtorow. Tute bě 2021 w Choćebuzu. Wurězki z knihi su

wudawaćelka Hannelore Schmidt-Hoffmann, jeje mandźelski Wolfgang Hoffmann a prof. Dietrich Šołta štwórtk, 22. meje, w Smoler-jec kniharni předstajili. Přinoški pohnuwaju do rozmyslowanja wo serbšćinje a snano do přepytowanja swójskich serbskich korjenjow.

▶ Z lońšej premjeru pokročowali

Kóžde lěto ćichi pjatk swjeća w Spalach kemše we wjesnej kapałce. Loni běchu sej žony składnostnje 650. róčnicy prěnjeho naspomnjenja wsy drastu k božemu wotkazanju Serbow wokoło Wojerec zwoblěkali. Dokelž běchu wšitcy tak zahorjeni, sej tež lětsa zaso drastu zwoblěkachu a serbske kěrluše spěwajo do kapały kročachu.

▶ Serbska debata so Serbam w a zwonka Łužicy wěnowała

Pod hesłom »Nawrót do Łužicy: Čehodla (nic)?« wuhotowachu štwórtk, 25. apryla, lětušu třeću Serbsku debatu w Chróšćanskej »Jednoće«. Na podiju rěčachu Katja Meyerowa, Helena Šołćic, farar­ Gabriš Nawka a Milan Pawlik wo přičinach,

kotrychž dla Serbja zwonka Łužicy bydla a wo móžnych pućach nawróta. Moderěrował je Jan Budar.

▶ Jubilej z knižnej premjeru woswjećili

Knižna premjera noweje zběrki basnjow a lyriskeje prozy Benedikta Dyrlicha »Serpowe dny – Sicheltage« je štwórtk, 25. apryla, zajimcow do Smolerjec kniharnje přiwabiła. Antologija je takrjec z naslědnikom knihi »Der Tiger im Pyjama – Tiger­ w nócnej košli«. Wona wopřijima po słowach awtora teksty, kotrychž wobrazowa rěč wědomje krajiny kaž tež městnosće wotbłyšćuje.

▶ Poradźeny hudźbno-literarny­ wječor­k

Na tak mjenowany »mały format« Serbskeho ludoweho ansambla su zajimcow sobotu, 12. apryla, do Radworskeho »Słodeńka« přeprosyli – krótki drje, ale lóštny to serbski wječork. Hibićiwy komponist Jan Cyž běše sej 13 basnjow Tima Meškanka

wupytał a na swoje wosebite a znate­ wašnje hudźbnje zwobraznił. Program wěnowachu 60. narodninam Tima Meškanka­ a 70ćinam Jana Cyža.

▶ Dojutrowna tradicija w srjedźnej Łužicy

Něhdźe 600 wopytowarjow zličichu bołmončku, 13. apryla, na 30. wikach

jutrownych jejkow w Nowej Łuce. Tam njezaběrachu so jenož z debjenymi wuměłskimi twórbami, ale tež ze zachowanjom serbskeje rěče a kultury. Spočatnje zarejowachu wjesne dźěći »Stup dale« a »Hanamarju«. Po tym rozłoži Kirsten Bejmic jednotliwe dźěle serbskeje drasty.

▶ Dvořákowu twórbu předstajili

Na koncerće Serbskeho ludoweho ansambla pjatk, 11. apryla, we Wojerowskej Janskej cyrkwi zanjesechu spěwarki a spěwarjo chóra SLA zhromadnje z młodym organistom Janom Kralom pod nawodom dirigenta Tvrtka Karlovića Dvořákowu misu w D-dur op. 86

»Lužanská«. Dvořák běše tónle twórbu na próstwu

přećela k poswjećenju kapałki w čěskich Lužanach skomponował.

▶ Wuměłstwowy bus do Ochranowa a wokoliny

Wuměłstwowy bus tež lětsa zaso turu po Hornjej Łužicy jědźe. Stacije busa budu 16. a 17. awgusta 2025 hród hrabje Zinzendorfa w Berthelsdorfje, pohrjebnišćo a muzej za ludowědu w Ochranowje, měšćanski muzej a dwórnišćo w Lubiju kaž tež hrodaj w Krobnitzu a w Hrodźišću. Projekt podpěratej wospjet zaměrowy zwjazk Hornja Łužica/Delnja Šleska (ZVON) a wobchadny zwjazk Hornje Łobjo (VVO). Iniciatiwa Wuměłski bus pěstuje mjez druhim kooperacije z Łužiskim festiwalom a z projektom »Herbstwo Łužicy«.

▶ Wuspěšne knižne wiki za łužiske nakładnistwa

Łužicu prezentowachu na lětušich knižnych wikach wot štwórtka, 27. měrca do njedźele, 30. měrca, pjećo wudawaćeljo. Facit Kamjenskeho Muzeja zapadneje Łužicy, nakładnistwa Guntera Oettela ze Zhorjelca a Budyskeho nakładnistwa Neissuferverlag je hladajo na nawal zajimcow dosć pozitiwny. Stejnišćo Njebjelčanskeho towarstwa »Dowol na kraju w Sakskej«, je tójšto ludźi wopytowało. Woni wabjachu ze swojimi publikacijemi za turistiske atrakcije Łužicy. Tež Ludowe nakładnistwo Domowina je syły ludźi přiwabiło. Na prěnimaj dnjomaj wukopachu so zběrka »Die Lausitz in Reisebeschreibungen des 18. und 19. Jahrhunderts« Uwe Hentschela a knihi wo serbskich jutrach jako faworića publikuma.

▶ Finisaža wustajeńcy a awkcija na dobro młodźiny

Finisaža wustajeńcy plakatow přiwabi sobotu, 01. měrca, zajimcow do »dobreje jstwy« Budyskeho towarstwa Dźěłań dźeń. Plakaty běše spěwy­twórc Paul Geigerzäh-ler w minjenych 20 lětach přewažnje za swójske zarjadowanja zhotowił. Zakónčenje přehladki běše zdobom awkcija wubranych eksponatow. Anekdotisce pozadki wo kóždym objekće podawši, wjedźeštaj Geigerzähler a Florian Kaulfürst po njej. Najbóle požadane běchu wabjenske postery za koncertaj pod hesłom »Wočiń woči – Zhromadnje přećiwo rasizmej a fašizmej«, křidoćišć prěnjeje pokazki na rjad »Hody nimo – Punkrock fever­« a unikatna reprodukcija konterfaja Marje Grólmusec. Pjenjezy přewostaja Budyskemu samo zarjadowanemu młodźinskemu klubej Kurti, kotryž je tuchwilu bjez kruteho domicila.

Wo hudźbne wobrubjenje awkcije-finisaže postarachu so Geigerzähler ze swójskimi spěwami a wjacorymi titulemi skupiny Berlinska dróha kaž tež Jacke Schwarz a Willy Wilson, mjez druhim z akustiskimi wersijemi přinoškow tačele »Witaj«.

▶ Składnostnje jubileja

Chróšćanski wjesnjanosta Marko Kliman a farar Měrćin Deleńk přepodaštaj srjedu, 05. měrca, Budyskemu diecezanskemu archiwej prěnju slěbornu medalju, kotraž je składnostnje 800. jubileja Chróšćanskeje wosady a tamnišeje gmejny wušła. Nimo toho sposrědkowaštaj listowe znamki předewzaća Post modern, kotrež su tohorunja k jubilejej wušli.

▶ Wustajeńca w Choćebuskej Lodce

»Akwarel – guslowanje ­wjelerakich technikow« rěka lětuša prěnja wustajeńca, ­kotruž wotewrichu štwórtk, 31. januara, w Choćebuskej Lodce. Wona wopřijima mólby Picnjanskeho wuměłca a wučerja molerstwa Hansa Müllera. Mjez něhdźe 50 ­hosćimi wernisaže běštej ­ tež jeho šulerce Marianne Wendlandowa a Antje Koßmagkowa.

▶ Jubilejny zapust najwjetši był

Dohromady 127 porow je so spočatk februara w błótowskej Nowej Niwje na jubilejny 150. zapust zhromadźiło. Cyłu hodźinu traješe, doniž njeběchu so posledni za obligatoriski skupinski foto na hoberskich róštach zesydali. Z wobrazom zdobom dokumentuja, zo je Zapust w Nowej Niwje najwjetši po wšěch Błótach. Mjez wobdźělnikami běchu tež drastowe towarstwa susodnych wsow a bywši wobydlerjo. Tući běchu jeno zapusta dla z Hamburga, Berlina a samo ze Šwicarskeje domoj přijěli. Slědowaše přećah po wsy. Dołheho swjedźenskeho ćaha dla trjebachu lětsa dwě dujerskej kapale. Swjedźeń skónčichu z rejemi w hosćencu.

▶ Hotuja so na wulki wustup

Znowa wožiwjeny chór Čornochołmčanskeje nałožkoweje skupiny Krabat přihotuje so na prěni wulki wustup. Kónc meje mjenujcy chce ćěleso Krabatowemu młynej hudźbnje k 20. narodninam gratulować. Pod nawodom Kerstin Lieder zwučuje ně­hdźe 20 spěwarkow a spěwarjow stajnje póndźelu w tamnišim Frenclowym domje.

▶ Dźesać prapremjerow mištersce zmištrowali

»Tři lětdźesatki zwjazanja europskeje klasiskeje hudźby a serbskich zynkow ze stajnje znajmjeńša pjeć prapremjerami – tajkule horliwosć njemóžeš sej dosć česćić«,

chwaleše moderator 30. wosebiteho koncerta na spočatku lěta Gregor Kliem organizatorku rjadu Heidemarju Wiesnerec njedźelu, 05. januara, w Budyskim Serbskim muzeju. Po koncertomaj w Drježdźanach a Lipsku běše sprjewine město třeća stacija »małeje turneje«.

Lětuši program pod hesłom »Music of One« wopřijima dohromady dźesać nowych twórbow, kotrež Wiesnerec (křidło), Ayda Demirkan, Felix Klein (wobaj husle), Waltraut Elvers (brača) a Ramon Jaffé (cello) na dotalnych předstajenjach mištersce zmištrowachu. Tak zahrachu »Alle sollen eins sein« Feliksa Brojera, »Duwo za wiolinu a braču« Lukaša Čórlicha, na serbsku popowu hudźbu złožowacy so kruch »Reminescenca« Sebastiana Elikowskeho-Winklera, »A little piece of peace« Ulricha­ Pogody kaž tež Wiesnerec wěnowanu »Fermatu intermedie« Jana Cyža a »(Nje)měrnu« Symana Hejduški­ w so měnjacej wobsadce.

Tohorunja prěni raz zahrachu nowostce »Motorik automat mechanik« Deniza Dortoka a »Freundlic­hsein« Petera Wittiga.