Sebastian Elikowski-Winkler

komponist a hudźbnowědnik

Walburga Wałdźic, Izabela Kałduńska: Za Minu (2026); www.walburgawalde.com/cds/Za Minu – z tym jo měnjona dolnoserbska basnikaŕka Mina Witkojc. Južo pśed někotarymi mjasecami jo wujšła cd z nowymi kompozicijami někotarych jeje basni. Muzikaliski stojtej za projektom serbska jazzowa spiwaŕka Walburga Wałdźic a pólska wiolinistka Izabela Kałduńska. Źewjeś basnjow Miny Witkojc jo było pśi tom lyriska pśedłoga. Wuběrk njejo pśechwatajucy. Su to basni, kótarež su se w muzikowych stawiznach južo cesto komponěrowali, jadnorje dokulaž se nejlěpjej góźe za komponěrowanje. Nic na kóńcu, dokulaž wopisuju wěcej, ako se na prědne póglědnjenje zda. Teksty tych basnjow słušaju k nejwěcej raźonym awtorki.

Wěcej jadnore, skerjej folkloristiske basni Miny Witkojc, pominaju wót wšogo zachopjeńka jadnu wěstu muzikalisku barwu, wěsty zuk. Jo śěžko, snaź samo njemóžne, je muzikaliski hynac interpretěrowaś, se muzikaliski wześ rum. Pśi komponěrowanju źo ga teke wó muziku a njeby kśěł, až wóna stoj we sni basnistwa. Nejwěcej znate basni Miny Witkojc ako Pšosba k poeziji, Majska noc, We śichej nocy, Póžedanje abo Kólebawka bituju pak rum za wšakorake wašnje skomponěrowanja. Jich forma a struktura stej wušej togo pódobnej na songteksty. Tak móžo pśisłuchaŕ jim lažčej slědowaś.

W zašłych měsacach buchu pod mjenom samot|a pola Soundcloud () někotre wobdźěłanja serbskich spěwow wozjewjene, kotrež je jazzowy pianist Tomas Kreibich-Nawka wobdźěłał. Wliwy sahaja wot romantisko-impresionistiskich klawěrnych kruchow, přez jazzowe elementy hač k zaplećenju elektroniskeje rejowanskeje hudźby. Ale tež wliwy elektroniskeje awantgardistiskeje hudźby so nańdu. Napadne je wužiwanje histo­riskich nahrawanjow serbskich ludowych pěsnjow, kotrež spožča někotrym trackam zajimawu patinu.

Swój popularno-hudźbny wjeršk mě­ješe kolizija tajkeho disparatneho materiala wězo hižo w 1990tych lětach. Tehdyši projekt Enigma kombinowaše gregorianski choral z elektroniskej rejowanskej hudźbu z dosć jednorymi srědkami. Hdyž samot|a w »Gólcyk jědźo z góle wen« ¾-takt melodije z elektro­niskim beatom kombinuje, so skrótka posměwknješ. Z estetiskim a hudźbno-historiskim zemjerženjom kaž pola Enigma njemóže so scyła přirunować.

Tomasa Kreibicha-Nawkowe wobdźěłanja chcedźa wěstu atmosferu za­­popadnyć. Radźili su so předewšěm tracki, w kotrychž so materialej ze swojeho metjeja sem bliži. Kombinacija ludo­­weje hudźby a jazza njeje nowa, wosebje we wuchodnej Europje je so často­ pěstowała. Tajke harmoniske kar­togra­fi­je ludoweje hudźby so napjeće poskaja. Inspi­rěrowane su tež wot komponistow kaž Bély Bartóka, Leoša Janáčeka a druhich, kotřiž su wuměłsko-estetiske móžno­sće ludoweje hudźby dokładnje přeslědźili. Tutym koncepcionelnje pře­myslenym projektam a albumam so label samot|a njeruna.