měnjenja / rozblad

Lubi bratřa a sotry, w zwisku z trajacej strukturnej změnu a jeje wužadanjemi pytaja Serbja za móžnosćemi wliw wukonjeć a sej něšto za serbstwo wužebrić. Jedyn móžny, jara legalnje wupadacy puć je ćišć na politiku. Politikarjam maja so serbske problemy direktnje předstajić. Waha a wuznam tutych pro­blemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy: Traj­ne in­formacisko-propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje systema kadroweho kubłanja wot­powědnje potrjebam. Zo by tute prócowanja podpě­rała, organizuje a płaći Załožba za serbski błud wotnětka dalekubłanja na serbskeho politikarja. Klučowy element politiki su narěče, a štó je hač k wothło­sowanju přetraje. Njezabudźmy pak, zo dyrbi so jara dokładnje dozěrować. Za to zwučuje nětko česćelakoma młoda garda serbskich politi­karjow z uniwersalnym kodom po pólskim wašnju:

Uniwersalny kod za narěče

Zwjazuj někajke wuprajenje ze stołpika I z dalšimi z tamnych stołpikow (po šemje I-II-III-IV) a dóstanješ uniwersalny tekst. Móžnych kombinacijow je 10.000, štož dosaha za 40 hodźin narěčow.

 

I

II

III

IV

Lubi bratřa a sotry!

zwoprawdźenje nakres­lenych programowych nadawkow

nuzuje nas k analyzy

eksistowacych admini­straciskich a financnych wuměnjenjow.

Na druhim boku:

wobłuk a městno kubłanja kadrow

spjelnja bytostnu rólu při wuhotowanju

dalšich wuwićowych směrow.

Podobnje zwěsćamy:

stajny přirost mnó­stwa a wobłuk našeje aktiwity

wužada sprecizowanje a wopisowanje

systema powšitkowne­ho wobdźělenja.

Njezabudźmy pak:

aktualna organizaciska struktura

pomha při přihotowa­nju a zwoprawdźenju

stejišćow wobdźělni­kow napřećo stajenym nadawkam.

Tute wašnje je směro­dajne, přetož

nowy model organiza­ciskeje dźěławosće

zawěsća šěrokej skupinje wobdźělenje při wuhotowanju

nowych namjetow.

Praktika wšědneho dnja pokazuje:

dalše wuwiće wšelakich formow dźěławosće

spjelnja wažne nadawki při wudźěłanju

směrow pokročowace­ho wukubłanja.

Waha a wuznam tutych problemow njetrjebatej so dale wopodstatnić, dokelž wěmy:

trajne informacisko­ propagandowe wotwěsćenje našeje dźěławosće

zmóžnja na wyšim stopnju tworjenje

systema kadroweho kubłanja wotpowědnje potrjebam.

Po wšelakorych boha­tych nazhonjenjach, hodźi so rjec:

zmócnjenje a wuwiće strukturow

wuskutkuje připóznaće wahi

wotpowědnych wumě­njenjow za aktiwizo­wanje.

Prócowanje organiza­cije, a wosebje

konsultacija ze šěrokim aktiwom

předstaja zajimawy pospyt zwěsćenja

wuwićoweho modela

Naspomnjene idejowe předpokłady, a tohoru­nja

započatk powšitkow­neje akcije za tworjenje zakładow

ćehnje za sobu proces zawjedowanja a moder­nizowanja

formow skutkowanja.

 

z pólšćiny adaptował: REINHARDT MJECHKIWON

Gano kazašo se z tym pówabnym gronom na kabaretowy program. Snaź by jasnjej było Jaden tikujo tak – drugi znak. Ale to njeby dosć pókšajźne było, pokazujo ga južo na to, což na kóńcu kuždy wě. A to by Pinkelojc starki rozměł, ale te słowa nadpisma njerozmějašo. Co to ma groniś? Tik dej tikowaś? A wón grypsnjo sebje słowniki a šwyrnjo z palcom pó pismiku »t«. Což namakajo, njespokojni a njepasujo:

tik – ›der Tick‹; tikotaś – ›ticken (rhythmisch, monoton ticken und klicken wie die Tick­tack an der Wand)‹; tikowaś – ›killekille machen‹; tikaś – ›kitzeln‹. Taki njerozym, ten tikotajucy zeger ga njamóžo niko­go tikowaś!

Nět wěm: To jo ortografiska zmólka, to ma byś tyk – ›Tunke, Stippe‹. Teke njerozym: Co dej ten zegarik do tyka tunkaś? A tykowaś? – Znajom jano ruce stykowaś. A to žeden zegarik njamóžo.

Póglědnjom raz pla syna, ako ma górnoserbski słownik. Te njamaju žeden tyk, jano rucni­­karske słowo tykować – ›aus­fachen‹; a tykać jo pla nich ›duzen‹ abo ›[hinein]stecken‹. Bźez­radnosć. Pón wiźi na pó­licy tłuste knigły. Ned ma ten Duden w ruce, a we głowje zaklinkoco a pótikoco (nic ryt­­miski): Te Francozarje su nam to napórali a te Nimce sfal­šowali: Tic – ›wiederkehrende, unwillkürliche Gesichtsmuskelzuckungen‹; Tick – ›lächerlich oder befremdend wirkende Ei­gen­heit, Angewohnheit, sonderbare Einbildung‹; ticken – ›nicht richtig ticken, nicht ganz richtig sein‹.

Strukturna změna po brunicy so tak horco diskutuje, zo su sylzy po zhubjenych wjeskach skoro hižo zaso wuschnyłe. Rěči so pak hłownje wo hospodarskich a socialnych změnach. Wo wuskutkach na wobswět přemało słyšiš a runje tu mamy dosć zajimawe wuwiće. Ze změnami w swěće łužiskich zwěrjatow je so zaběrał jendźelski wědomostnik prof. dr. Korla Darmiwin w swojej knize »On the Origin of Spezis« a redakcija Rozblada měješe wulku česć, so z nim rozmołwjeć.

Rozblad: Prof. Darmiwino, kak sće poprawom na titl knihi­ přišoł?

Prof. Korla Darmiwin: Well, na spočatku chcych jenož mojej žonje wujasnić, z čeho so spezi měša, ale dokelž překwapjacy mały dźěl ludźi to a tež tamne njewě, je ta wěc někak rozrostła.

Rozblad: Při slědźenjach woko­ło łužiskeje fawny sće na zwěrjata storčił, kotrež su dawno hižo na strukturnu změnu nastajene, a sće je katalo­gizował a pomjenował. Maće přikłady?

Darmiwin: Yes, tam je so tež tójšto zaměšało. Na přikład su so łužiske wjewjerčki wot stajneho chowanja před haru so bližacych hórniskich mašinow mjeztym na »njewěrčki« wuwiłe, to běše trend z Delnjeje Łužicy. Tute »njewěrčki« zběraja jenož hišće w nocy worješki a nježeru politikarjam wjace z ruki. Ale tež nócne zwěrjata su potrjechene. Lětdźesatki doł­ho dominowaca lačnosć za profitom je łužiske njetopyrje přeměniła na »brutopyrje« – to rěka, zo wone nětko tež wodnjo našu krej cycaja.