W Předźenaku Serbskich Nowin wozjewi so 24. oktobra 2025 nastawk Měrćina Wałdy »›Rjana Łužica‹ – hdźe sy wostała?« Po wuhladanju prezentowaneho diagrama, pokazowaceho poněčimny historiski spad ličby serbskorěčnych a na kóncu aktualny staw serbšćinu nałožowaceho wobydlerstwa we Łužicy, wostach kaž dyrjeny. Jenož hišće šěsć tysac běžnje serbsce powědacych? Spad wo połojcu z dwanaće tysacow před štwórć lětstotkom? Kak móže tole dale hić – linearnje snadź?

Runje tak chětro wostrózbnjeny pak běch z nuloweje reakcije serbskeje zjawnosće na zwěsćenu ličbu. Hižo 3.9.1996 sym w SN wozjewił nastawk »Ow Serbja, stańće k dźěłu...«. Tydźeń pozdźišo bě w nowinje tekst »Dóńt rěče« – naležny apel waliziskeho wótčinca Saundersa Lewisa z lěta 1962, kotrehož pohonjace słowa su zamóhli, rěčnu asimilaciju we Waliziskej zastajić – připołoženy. Tehdy so samo nadźijach, zo je něšto tajke tež we Łužicy móžne; tohodla sym dwě serbskorěčnej »rewitalizaciskej přiručce« spisał. Mjeztym je nimale třiceći lět zašło – najebać wjacorych zasłužbnych, zdźěla tež radźenych pospytow (aktualnje wosebje lubjaty projekt ›ZARI‹) pak njebě hłowny cil, to rěka kónc rěčneje asimilacije, docpěty. Tučasna reakcija na najnowše Wałdowe zwěsćenja pak je: ćišina.