»Bytostnje za dołhodobne zawěsćenje wobšěrneho datoweho materiala IKH je Serbski kulturny archiw.«
Serbski institut swjeći 2026 swój 75. jubilej. Při tej składnosći wozjewimy w Rozhledźe seriju z wuzwolenymi slědźerskimi ćežišćemi, kotrež běchu historisce wažne a hraja zdobom dźensa hišće bytostnu rólu při sorabistiskim slědźenju.
UNESCO schwali 2003 »Dojednanje k zachowanju imaterielneho kulturneho herbstwa«. Z tym so powšitkowna globalna perspektiwa na kulturu zasadnje změni. Wosebje škitanja hódne njeběchu jenož po wšěm swěće wuznamne městnosće přirodneho a kulturneho herbstwa, ale nětko runje tak žiwe tradicije, kotrež so wot ludźi aktiwnje praktikuja a dale dawaja. K tomu słušeja na přikład regionalne nałožki, rituale, swjedźenje, hudźbne tradicije, dźiwadło a reje, sport a hry a rjemjeslnistwo. Po tym, zo bě Němska dojednanje UNESCO 2013 ratifikowała, přiwzachu so »Towaršnostne nałožki a swjedźenje Łužiskich Serbow w běhu lěta« 2014 jako jedyn z prěnich zapiskow do »Cyłozwjazkoweho zapisa imaterielneho kulturneho herbstwa«. Što měło so do zapiska přiwzać, doporuča komitej ekspertow pola Němskeje komisije UNESCO. Skónčnje pak rozsudźi Konferenca kulturnych ministrow a społnomócnjeny zwjazkoweho knježerstwa za kulturu a medije. Šansy a rizika tajkeho požadanja wo přiwzaće do lisćiny a jeho móžne wuskutki je serbska strona w předpolu swědomiće wotwažowała. Přezjedni pak sej tehdyši partnerojo běchu, zo chcychu nimo materielneje kultury bóle na mnohostronske žiwe kulturne praktiki Serbow na narodnej a mjezynarodnej runinje skedźbnić. Požadanski proces wo zapisanje zwoprawdźi so we wuskej kooperaciji mjez ciwilnej towaršnosću a wědomosću: Domowina staji jako nošerske towarstwo próstwu; Serbski institut přewza wobsahowy přewod. Při tym złožowaše so na wjelelětnu wědomostnu ekspertizu. Wotpowědne slědźenja su dawno hižo dźěl slědźerskich předewzaćow, hdyž tež nic pod dźensa etablěrowanym zapřijećom »imaterielneho kulturneho herbstwa« (IKH), ale skerje pod hesłom »duchowneje (ludoweje) kultury« porno »materielnej kulturje«. Přewod próstwy kaž tež powšitkowna wědomostna refleksija temy IKH stej k tomu přinošowałoj, zo je so Serbski institut jako wědomostny partner we wobłuku narodneje a mjezynarodneje syće IKH dale profilował a zo je dźensa we wažnych gremijach IKH zastupjeny.
