Ako Herrnhutarje su twórili pisnu rěc Grönlandskeje
Mimo Donalda Trumpa mógali sebje pominaś Herrnhutarje nanejmjenjej źěl Grönlandskeje. Pśed pśisamem 300 lětami su załožyli misiju, kótaraž jo se zapisała do stawiznow nejwětšeje kupy swěta. Až do źinsajšnego jo jich wliw na rěc a kulturu Inuitow widobny.
Pó namócnej rekatolizaciji českich krajow pó lěśe 1620 jo se wjele pśiwisnikow ewangelskeje Bratšojskeje jadnoty (Jednota bratrská) nuzkało do ilegality. Wósebnje na Morawje a w dłujkozajtšnej Českej su pśežywili reforměrowane wósady w zakšytosći hyšći lětźasetki pó bitwje na Běłej Górje. Z togo miljeja su póchadali wóne luźe, kenž su spušćili Habsburgsku monarchiju zachopjeńk 18. stolěśa.
Centralna póstawa togo wuběganja jo był Kristián David, naroźony w lěśe 1692 w Ženklawje we wokrejsu Nový Jičín. Ako syn katolskeju starjejšeju jo pśestupił k protestantizmoju a jo słušał k tym, kótarež su wobchowali na Morawje kontinuitu Bratšojskeje jadnoty. Na swójich drogowanjach jo pśišeł do Sakskeje, źož jo póznał Nikolausa Ludwiga von Zinzendorfa. Groba von Zinzendorf (* 1700, † 1760) jo był njeortodoksny lutheranaŕ a jo wuwijał samostatny a emocionalny pietizm. Kristián David jo jomu spšawnje wopisował situaciju pśeslědowanych protestantow na Morawje a móžnosći jich wuběgnjenja. Rezultat njejo był pomoc za jadnotliwe wobgrozone familije, ale rozsud, twóriś nowe sedlišćo za morawskich eksilantow w bliskosći kubła Berthelsdorfa. Tam, na Zinzendorfowych gruntach su namakali kus góle, źož dejała nastaś samostatna gmejna. Dnja 17. junija 1722 jo pódrubał Kristián David prědny bom a jo z tym półožył symboliski załožk za wjas Ochranow (to měni město šćitanja; nimski Herrnhut), njedaloko góry Hutberg. How jo se wuwiła wobnowjona Bratšojska wósada, pózdźej teke znata w mjazynarodnem zwisku ako Morawska cerkwja (Moravian church).
