Serbja 2.0 – puće do digitalizacije

Jan Budar

Internet, digitalizacija, multimedialne handyje – tute nowe technologije wotkołkuja so mjez Serbami zwjetša jako něšto za młodźinu. Tutón zaćišć mějach znajmjeńša na kolokwiju dnja 17.1.2009 w Chrósćicach. Byrnjež dźěše poprawom wo sociokulturu, diskutowachu młodźi přitomni na kóncu hłownje wo nowych medijach. Hdyž wobhladaš sej najnowše studije k wužiwanju interneta (ard-zdf-onlinestudie.de), wužiwaja drje młódše generacije nowe technologije najsylnišo. Seniorojo pak su pospochi najspěšnišo rosćaca skupina wužiwarjow. A tomu je zawěsće tež w Serbach tak. Chcu zajimcow temy tuž radšo cyle njewotwisnje wot staroby pomjenować. Njech rěkaja „medialnje wotewrjeni Serbja“ abo – dokelž su skrótšenki w nowych medijach tak woblubowane – skrótka MWS.
MWS znaja staw wuwića, dokelž hibaja so prawidłownje w interneće, maja snano swójski handy a digitalnu kameru. Wědźa, što je technisce móžno. Tu tči prěnja ćeža: Serbske projekty, kiž njejsu na aktualnym stawje wuwića, su projekty za papjernik. MWS njewopyta někajku stronu, jenož dokelž je serbska, ale dokelž so jemu ideja lubi. Hdyž maš zbožo, je ideja tak „serbska“ (a z tym jónkrótna), zo nima strona konkurency. Hdyž pak je ideja na někajkej němskej stronje lěpje zwoprawdźena, potom wužiwaja MWS tutu. Mnozy Serbja, kiž su sami w interneće aktiwni, dwěluja tuž na př. na tym, zo móhła serbska strona za pěstowanje socialnych kontaktow (tak mj. „social network community“) mnohich MWS k přizjewjenju a aktiwnemu wužiwanju pohnuć. Wšako wužiwaja woni k tomu etablěrowane němske (studivz.net, xing.com) a mjezynarodne (facebook.de) strony, hdźež namakaš mjeztym samo wjacore aktiwne serbske skupiny.
W lětach po prasnjenju wulkeho pucherja spočatk 2000 je so wuwiło měnjenje, zo je internet tuni medij a zo hodźa so internetowe strony tež wot lajkow bjez wulkich ćežow zestajeć. W principje je to prawje, ale jenož na prěni pohlad. Internet je so jako medij mjeztym tak etablěrował, zo su tež naroki na strony wotpowědnje stupali. Spěšnosć serwera, pozicija w pytanskich mašinach a wosebje móžnosć k interakciji su mjeztym kriterije, hdźež lajk spěšnje wjaznje. Tež wočakowana aktualnosć znjemóžni, zo so strona jónu zestaji a hotowo. Tajka strona dyrbi so běžnje hladać – tute běžne dźěło so při planowanju projektow přehusto zabudźe. Tute wysoke kóšty, hač jónkrótne abo běžne, su druha ćeža za naročne serbske projekty.
Što rěka to nětko za Serbow? Kak realistiske su žadanja za „serbskim internetom“ a wjace serbskej multimedialnosću? Sprěnja dyrbimy sej dokładnje rozmyslić, kotre projekty hodźa so scyła tak zrealizować, zo je MWS přiwozmu. Wšojedne, hač serbska pytanska mašina, serbski widejowy portal abo serbska community – njejsmy na kupje žiwi, ale mamy (němsku) konkurencu stajnje před wočomaj. A hdyž je tuta lěpša, su MWS tam. Zdruha dyrbimy sej wuwědomić, zo njejsu internet a multimedia hižo medije za konsumentow (kaž smy to wot telewizije, radija a nowin zwučeni), ale medije aktiwneho wobdźělenja a (indiwidualneho a kolektiwneho) sebjezwoprawdźenja. A tu nam globalizacija do rukow hraje. Tójšto digitalnych produktow je mjeztym hižo zwoprědka za wjacerěčnosć přihotowanych. Z tróšku techniskim zajimom a strowym lóštom na eksperimenty nawuknje ćeta w nawigaciskim systemje serbsce, zaklinči na handyju serbska melodija jako klinkanje abo hodźi so computerowa hra zeserbšćić. Kak pak móhli so tajke iniciatiwy spěchować? Najlěpši instrument k tomu su zawěsće dźěłarnički a wurisanja – a tych je tuchwilu hišće přemało. Snano wurosće z toho hnydom cyła šwita MAS – medialnje aktiwnych Serbow. MWS su bjezdwěla hižo wćipni na nowe ideje!