EUROPEADA 2008–2012

Judit Wałdźic

Štó z nas njeje sćěhował Europske koparske mišterstwa narodnych mjeńšin, tak mjenowanu EUROPEADU 2008, spočatk meje w šwicarskim Graubündenje? Wšudźe so wo njej rozprawješe, hač w rozhłosu, nowinje, telewiziji, w interneće, samo němske medije wo tutym zarjadowanju informowachu.
Što pak zwostanje wobdźělnikam kaž koparjam, fanam a dalšim skupinam nimo rjanych dožiwjenjow w krasnej wokolinje šwicarskich Alpow? Zranjenja w nohomaj, mučne stawy, dybawe hłosy? Abo njezwučene situacije stać w srjedźišću zajima, so wobkedźbowany čuć wot ranja do wječora – jedyn interview honi druhi? Abo tola hórka ból, zo njejsu połfinale docpěli? Ně, njemyslu sej!
Serbja prezentowachu so jako cyłk, w samsnych trikotach w serbskich barbach, ze serbskimi chorhojemi, pohonjowani wot medijow, fanow doma kaž tež fanow na městnje: „Ultras” je lubosćiwje mjenowachu – staršu generaciju serbskich mužow-fanow.
Při tajkim mjezynarodnym zarjadowanju njeńdźe tuž jenož wo kopańcu. Wjetšina budźe tomu přihłosować. Štó z koparjow abo fanow znaješe do mišterstwow Okcitanow, Cimbrow, Aromunow abo Karačajow? Hdyž sy doma, widźiš a słyšiš husto jenož wo swojich krajanach. Zo je kóždy 7. Europjan přisłušnik narodneje mjeńšiny a zo wothladajo wot 23 hamtskich rěčow w Europje wjace hač 60 awtochtonych regionalnych a mjeńšinowych rěčow eksistuje, kiž maja so spěchować, zo by so rěčna mnohotnosć w Europje zdźeržała, wšitkim wědome njeje. Wuměna a zeznaće je tuž zakład wuwića swójskeho a narodneho wědomja.
Sport a wuměna na mjezynarodnym polu w Europje wjaza! Europeada narodnych mjeńšin je to hišće podšmórnyła. Mjezynarodne dźěło je nimoměry wažne – wšojedne hač na polu sporta abo kultury. Mjezynarodny folklorny festiwal je nam to hižo dopokazał, sport pak wubudźi zajim dalšeje zaměroweje skupiny, wšojedne hač w kopańcy, při mjenšinowym maratonje w Flensburgu, hdźež so před lětomaj tohorunja mustwo Serbow wobdźěli abo na dalšich zarjadowanjach – myslu tu tež na šulerske wurisanja, kaž njedawno w Chamje (Šwicarska), hdźež wobdźěli so mustwo Ralbičanskeje srjedźneje šule.
Zasadźować so za swójski narod a swójske prawa, angažować so na politiskej runinje je jara wažny stołp za Serbow. Trěbne swójske a narodne wědomje budźić a skrućić, tomu słuža mjezynarodne kontakty a wuměny, hač na polu sporta a kultury, młodźinskeho dźěła, kubłanja. Sport je při tym fairne wubědźowanje a hustodosć atraktiwne zjawne zarjadowanje, kiž wjele přihladowarjow a medijowu prezencu přićehnje.
Kak pak dale? Lětsa přewjedźe so Voices – chórowe lěhwo narodnych mjeńšin we Łužicy, snano wobdźěli so zaso serbske mustwo na mjeńšinowym maratonje w Flensburgu, snano wuwije so tež Power Serb raz k mjezynarodnemu wubědźowanju mjez mjeńšinami a snano dojědźe sej klětu serbske narodne mustwo po přeprošenju na hru přećiwo Okcitanam a Łužica wita 2009 zaso na Mjezynarodny folklorny festiwal.
Njezabudźmy pak, ideja za Europeadu njeje so zrodźiła w Šwicarskej, ale w lěće 2006 w Chrósćicach, hdźež wubědźowachu so we wobłuku FUEN-kongresa Serbja z mjezynarodnej wubranku. Tuž by – kaž su zamołwići FUEN Serbam doporučili – za štyri lěta runočasnje z europskimi mišterstwami w Pólskej a Ukrainje přiležnosć była, Łužicu hódnje prezentować a tak šěrši publikum we Łužicy, Serbow kaž tež wšitkich tu bydlacych, docpěć!