850, pśecej zasej 850!

Horst Adam

Jadna licba buźo postajaś to cełe lětosne žywjenje w měsće Chośebuzu. Ga ta licba 850. W lěśe 2006 se dolnołužyska metropola na to domyslijo, až su 30. 11. lěta 1156 – to groni pśed 850 lětami – prědny raz w starem pismje pomjenjowali jeje mě. „Heinricus castella­nus de Chotibuz“ w tom historiskem pismje cytaś možomy. Wušej 130 (!) raz jo město, kotarež jo nastało ze słowjańskego sedlišća kołowokoło słowjańskego groźišća, swojo mě pśeměniło, nježli jo se to źinsajšne pomjenjowanje Cottbus/Chośebuz na pśecej zadomiło.
Wšykno na to pokažo, až buźo jubilej „850 lět Chośebuz“ nejskerjej nejwětšy a nejdlejšy swěźeń, kotaryž su wobydlarje města dotychměst dožywili. Dogromady 130 wětšych zarědowanjow pśedwiźi wobšyrny program. Jubilejne lěto jo se 1. januara zachopiło z wjelikim nowolětnym koncertom a wono se zakońcyjo 30. nowembra ze swěźeńskim aktom w Chośebuskem źiwadle. A wosrjejź togo jubilejnego ruša caka nejskerjej 18. junija na wobydlarjow a jich gosći ten wjerašk – ga dłujki historiski pśeśěg, źož kśě we wušej 45 wobrazach pśedstajiś historiju a źinsajšne žywjenje jubilarki. Kuždy mjasec w jubilejnem lěśe stoj pod wosebnym motom. Ten september na pśikład jo myslony za to, pokazaś na wšaki part nimsko-serbsku bikulturalnosć a pśirodnu dwojorěcnosć města. A rowno w tom se Chośebuski jubilej bejnje rozeznawa wot wšych drugich lětosnych jubile­jow dalšnych nimskich městow. Dogromady 23 městow w cełej Nimskej ga woswěśijo w lěśe 2006 někake kulowate narodniny. Mjazy nimi jo Halle z 1200 lětami to nejstarše. Toś ta wosebnosć, toś ta swojoraznosć w Chośebuzu, až su dłujke měsćańske stawizny wot wšogo zachopjeńka byli wuslědk dweju ludowu – nimskego a serbske­go –, buźo w jubilejnem lěśe pśecej k wiźenjeju, buźo ceły jubilejny program bejnje wobogaśiś.
Až tomu tak jo, njejo jano zasłužba Chośebuskich Serbow a jich towaristwow a institucijow. Woni su se wot wšogo zachopjeńka wo to procowali. Ale to jo teke rezultat togo, až jo wětšy źěl zagronitych politikarjow a instancow w měsće tomu serbskemu bejnje pśichy­lony. Gaž jo było pśed něźi dwěma lětoma prědny raz to grono wo jubileju, stej Domowina a załožba pisałej na wušu šołtowku, co Serby wocakuju abo se žyce. To jo se tež społniło. 10 serbskich zarědowanjow stoj w programach, nejwažnjejše materialije – plakaty a druge – su abo budu we dwěma rěcoma a załožyła jo se wosebna serbska źěłowa kupka, kotaraž wšo we swojskej režiji pśigotujo a kontrolujo.
K tym serbskim zarědowanjam słuša Serbski swěźeń 17. junija, sympozium wo Serbach w měsće w septembrje a woswěśenje cesnego pomnika za procowarja Fabriciusa. Teke do drugich wažnych zarě­do­wa­njow jo to serbske zapśěgnjone – na pśikład we swěźeń­skem pśeśěgu we dwěma wětšyma wobrazoma abo do ekumeniskeje namše.
Comy byś spšawne: Tšochu wuknuli, kak ma se to serbske na takem jubileju nejlěpjej prezentěrowaś, smy wot Budyšyńskego jubileja w lěśe 2002. Wšake smy kśěli teke lěpjej cyniś – na pśikład, až buźo wosebna listowa znamka k jubilejoju dwojorěcna. How pak su byli wše procowanja na końcu podermne, pśeto zagronite ministarstwo w Barlinju jo božko wotpokazało pšosbu města, wudaś wosebnu postowu znamku.
Zagronite w měsće a w pśigotowańskich gremijach maju prědk, wabiś wjele woglědarjow a gosći na jubilej. Wosebnje by se końc tśeśego junijowego tyźenja ze Serbskim swěźenim a z historiskim pśeśěgom za to goźeł. Chośebuz a z nim Dolna Łužyca ga njejstej z Gorneju Łužycu jano pśez to serbske zwězanej, ale tšochu teke pśez to, až jo město krotki cas – 1806 do 1815 – słušało do Sakskeje a až su how pśiwabjone wobydlarje ze Sakskeje załožyli 1785 něntejšny měsćański źěl Sachsendorf, za kotaryž su Serby pon wunamakali to słowo „Knorawa“. Toś, na zasejwiźenje pśi Chośebuskem jubileju!