Z pjasću do swěta bić

DIANA HICKEC

Po wólbach w Hessenskej kónc oktobra je strona AfD, kotraž so přeco zaso z populistiskej, rasistiskej a seksistiskej hidypołnej rěču na zjawnosć wobroća, we wšitkich krajnych sejmach Němskeje zastupjena. To pokazuje, zo móže so dźěl wolerjow a wolerkow w Němskej z tajkimi pozicijemi znajmjeńša aranžować. Sakska je – najebać to, zo demonstrowaše w oktobrje w Drježdźanach 10.000 ludźi přećiwo hibanju Pegidy – bohužel dale jedyn z centrumow werbalneje a fyziskeje namocy přećiwo ludźom druheho pochada abo swětonahlada.
We Łužicy, dokładnišo w fikcionalizowanej wsy Njeswačidle, jedna roman »Mit der Faust in die Welt schlagen« Lukasa Rietzschela, kotryž je wušoł w septembrje w nakładnistwje Ullstein. Pytajo za přičinami radikalizowanja młodostnych slěduje awtor žiwjenskemu pućej dweju w Njeswačidle wotrosćaceju bratrow. Bratraj a jeju přećeljo su we wobswěće žiwi, hdźež dwěluja ludźo na kmanosći, něšto wuskutkować móc, hdźež so ani kubłanju ani politice njedowěrja a hdźež knježitej w młodźinskich klubach namóc a rasizm.
Dorosćeni su přesłapjeni, frustrowani a zwjetša mjelča – wosebje potom, hdyž by nuzne było, so z rasizmom a antisemitizmom w jich wokolinje rozestajeć. Tak so antiserbske šćuwanje w kupjeli (»dann soll er Deutsch mit mir reden. Oder in sein eigenes beschissenes Bad gehen«) wot maćerje hólcow cyle jednorje ignoruje. Frustracije je nadosć a wobchad z problemami zwjetša destruktiwny. Tobias praji: »Mich nervt die ganze Scheiße hier. Immer das Gleiche, und alles geht vor die Hunde.« Z wida młodostnych dosaha to jako woprawnjenje hidy a namócnych akcijow. Wostuda, priwatne problemy, atmosfera stagnacije, ignoranca ze stron towaršnosće a z tym zwisowace (začuwane) falowace móžnosće zmysłapołneje participacije w žiwjenju scyła wjedu k tomu, zo rosćetej w někotrych z hólcow hida a hněw, kotrejž wjedźetej k rasistiskemu myslenju a njeskutkam.
Tomu zadźěwać móža demokratiske a konstruktiwne formy wobdźělenja w towaršnostnym žiwjenju. K tomu słuša funděrowana kritika njedemokratistich strukturow a populistiskich přinoškow – tež w serbskej Łužicy. Čitamy w Serbskich Nowinach wospjet přinoški, w kotrychž kritizuja so předsudki přećiwo Ruskej, bjez toho zo so masiwne ranjenja čłowjeskich prawow ze strony tamnišeho knježerstwa tematizuja. Reakcije na Serbski sejm su zdźěla tak njefundowane a njewěcowne, zo hodźi so wo mjakotanju a blokowanju rěčeć. Płódna diwersita měnjenjow a wotewrjena diskusija wo serbskej identiće a jej přiměrjenym politiskim zastupnistwje pak móže tež we Łužicy ke konstruktiwnym rezultatam wjesć. Relatiwizowanje njeskutkow abo ranjaca a njewěcowna polemika tomu njepřinošujetej.