Imersiju město 2plus

MARCEL BRAUMAN

Štóž je Serb, je (znajmjeńša) dwurěčny. Serbskosć potajkim je zastupny lisćik do spomóžneje wjacerěčnosće, wšě dawno wot wědomostnikow wotkryte lěpšiny za wuwiće mozow njejednorěčnych dźěći tule wospjetować njetrjebam. Nawopak pak to njetrjechi: »Wubalansowana dwurěčnosć« wučbneho systema 2plus na šulach w sakskich Serbach njewjedźe do serbskosće, dokelž tajka techniska bilingualnosć jeničce wobstejacemu poměrej mjez rěčomaj swójsku formu dawa: W towaršnosći sylniša rěč dominuje a słaba rěč smě so jako pycha na kromje pokazać, we »Witajće k nam« a »Božemje« resp. w někotrych ritualach napominanja: »pój jow«, »budź změrom« atd.
Dwurěčni Němcy, kotřiž su jako šulerjo do mjezynarodneje abo cuzorěčneje šule chodźili, su so dwurěčni stali, dokelž běchu »nuzowani« na šuli jendźelsce abo italsce, francosce abo čěsce rěčeć, pisać a čitać. Swoboda kubłanja tči we wólnym rozsudźe (dźěći resp. jich staršich) za konkretnu šulu. A potom ma so čłowjek do profila tutoho kubłanišća abo swojeje rjadownje zanurić a jón přiwzać. Imersija njeje wunamakanka rěčespytnikow, ale zakładny princip pedagogiskeho formowanja wosobiny: Štóž na šulu z hudźbnym profilom chodźi, njemóže spěwanju z wopodstatnjenjom wućeknyć, zo je radšo inženjerski pasler.
Serbska šula je runja Serbstwu samomu rěčna kupa a wobsydlena kupa w morju ma swoje nasypy, zo njeby so kraj zapławił a lud zatepił. Tež serbske dźěćo ma so škitać – před zwučenosću němcowanja a nawalom ludźi, kotřiž ze serbšćinu ničo činić měć nochcedźa. W serbskej rjadowni dyrbjeli maćernorěčni Serbja z wulkej wjetšinu być a mjeńšina dźěći, kiž je wot doma druheho jazyka, ma so do serbowaceho cyłka zapřijeć: Jako jasne pedagogiske postajenje, kotrež njewotwisuje jeničce wot kruteho rjapa jednotliweje serbskeje wučerki, ale kiž je wuraz sebjezrozumjenja cyłeho kubłanišća a zwuraznjena wola wjednistwa šule.
Serbske dźěći słušeja do serbskeje rjadownje. A nic do 2plus. Tón model njech je mojedla přidatny poskitk wšěm, kotřiž imersiju nochcedźa. Nimo wopačneje »dwurěčnosće« (kusk serbsce a kusk wjac němsce) wužiwa so přećiwo woprawdźitemu serbskemu kubłanju »argument«, zo je dale a wjac dźěći z »měšanych« staršiskich domow. A što wo to? Wšako su tež pady, zo staj mać a nan Serbaj a najebać to so doma němcuje, abo druhdy je jedyn z njeju druheho pochada a tola je serbšćina w swójbje žiwa: W Drježdźanach je so njedawno pěstowarka z młodym nanom nasadźowała, dokelž wón ze swojim hólčkom při rozžohnowanju rano w pěstowarni serbuje. Tónle nošer serbskeje imersije w swójbje je šwabskeho pochada.
W tutym zmysle: Prošu wo kusk wjac zmužitosće na serbskich kubłanišćach. Za to ani nowe zakonje ani dalše zarjadniske postajenja njetrjebamy.