Chcemy, žadamy, namjetujemy

MĚRĆIN WJENK

Pohladawši do powěsćow wo posedźenjach gmejnskich a měšćanskich radow zhonimy, wo kotrych naležnosćach su radźićeljo diskutowali a rozsudźili. A protokole zetkanjow Załožboweje rady swědča tohorunja wo tym, zo radźićeljo prawidłownje wo njemało temach, próstwach a rozprawach wuradźuja a wothłosuja.
Wo kelko hinak pak je to w zdźělenkach iniciatiwy za serbski sejm, najwšelakorišich serbskich radow a přiradow abo Domowinskich gremijow – město zawjazowacych wobzamknjenjow wuklinči z nich zwjetša jenož přeco samsny trojozynk: chcemy-žadamy-namjetujemy.
Tež zjawne diskusije lědma wjace wuzbytkuja, wšojedne wo kajke koła, wjerški abo forumy so jedna. Wšitcy sydaja hodźiny dołho w terapeutiskim kole, sej swoje mjerzanja a přeća dowěrjeja a naposledk naćisnu tezowe papjery w duchu ›chcemy-žadamy-namjetujemy‹. A potom ... ničo. Ale wšitcy přitomni su znajmjeńša zaso jónu rjenje bjesadowali. Zo ma so runje nětko šula za serbsku rěč wutworić, ma mnoho přičinow, dwěluju pak, zo je mjez tutymi tež januarski kubłanski wjeršk, wšako njeliča ći, kiž so wo zwoprawdźenje šule prócuja, runje k přihłosowarjam serbskeho sejma a ideja sama je tež hižo tróšku starša.
Wězo su zjawne diskusije a rozmołwy wažny wobstatk demokratiskeho procesa. Naposledk pak rjaduje demokratija prěnjorjadne prašenje, štó smě rozsudźić a nic, štó smě rěčeć. To druhe hakle z prěnjeho wurosće. Tohodla nima kóžde diskusijne koło jako tajke hnydom demokratiski wuznam abo wunošk. Móže tež prosće brojenje časa być.
Nimo toho su zjawne diskusije – hač w Serbach abo druhdźe – skerje tajkeho razu, zo ludźo drje mnoho praja, ale lědma ze sobu rěča. Wospjetuja zwjetša znate měnjenja a argumenty, wopodstatnjeja hišće raz, čehodla je ta ideja přewšo mudra a tamna skerje jankojta – w najlěpšim padźe. Jedyn z najnowšich přikładow: zjawna diskusija na Facebooku pod přinoškom Piwarca. A štóž so do nowych medijow wohlada, sej njech prosće na někajki zjawny forum dojědźe.
Nětko móhli so zaso mjez sobu namołwjeć, zo dyrbimy so wo lěpšu, žiwišu a přistojnišu diskusijnu kulturu prócować – ale wo čerta, tajke namołwy čitamy a słyšimy w prawidłownych wotstawkach, bjez kóždehožkuli wunoška. Njech sej tohodla kóždy na přichodne koło abo wjeršk abo forum pisak a cedlku sobu wozmje a tam někotre wjerše zbasni, dźiwadłowu hru naćisnje, připis do nowiny napisa abo wobraz narysuje. A hižo bychmy ze wšěch tych dołhich hodźinow kokanja a sydanja něšto bytostneho a wužitneho měli, štož móhli město tych ›chcemy-žadamy-namjetujemy‹ pamfletow wozjewić. Za to by so znajmjeńša woprawdźe něchtó zajimował.