Ministerski předsyda wo awtobonje

RICHARD BÍGL

Wo słowjanskich rěčach wěmy, zo su sej wzajomnje dosć leksiki napožčowałe. Pólske zemjanstwo bjerješe ju ze srjedźowěkowskich Čech, z nawopačneho směra ju před lětstotkomaj přijimowachu čěscy wozrodźency a hłownje wot južnych susodow dowožowachu budźićeljo serbskeho ludu słowjanske wurazy k pomjenowanju retomasa nowych wopřijećow. Pozdźišo je tónle duchowny import popušćił, štož na poriku Eisen- a Autobahn spóznaješ. Železnice je so přesadźiła, dálnice nic. NDR a Čěskosłowaksku žana dalnica njezwjazowaše a ani Drježdźanska njewjedźeše k ranju dodala, kónčoso tehdy nad Sprjewju. Mje pak jima přitomna awtodróha. Nic ze swojej hybridnosću (grjekskim auto-), ale z tym zo njemóžeš ju posłownje do němčiny přełožić. Dźensa bychu traš někajku awtočaru spaslili.
Za daloko wjeducu dróhu ze štyrjomi abo wjace prudami motorowych wozydłow eksistuje hišće třeće słowo: awtobona. Tutón germanizm by so derje hodźał do słownika sakskeho ministerprezidenta. W přinošku Piwarcoweho bloga ze 24. pražnika wozjewi so mjenujcy negatiwna wotmołwa Stanisława Tilicha na list zwjazkoweho społnomócnjeneho za narodne mjeńšiny Hartmuta Koschyka, kotryž bě wo podpěru za nastajenje dwurěčnych taflow na awtodróze prosył. We wotmołwje čitamy: »[…] kóžda dodatna informacija na wysokospěšnostnych dróhach móže wjesć […] k rozpjeršenju, kotrež so zajimam wěstoty a snadnosće awtodróhoweho wobchada přećiwi. Njetrěbne wohroženje wobchada njeda so při wotwažowanju prawneju kubłow ›škit strowoty a žiwjenja wobdźělnikow wobchada‹ na jednym boku a ›spěchowanje serbskeje rěče‹ na druhim wosprawnić.« Što prajić k tutomu ludarstwu? Hdyž na A4 steji pućnik Breslau (Wrocław), dwojorěčnosć Drježdźanskemu politikarjej njewadźi. Hdyž na druhich awtobonach pisaju Prag/Praha, tež nic. Tilich před lětami Serbam poradźi, zo njebychu so na nišu narodneje mjeńšiny wobmjezowali. A nětko? Wysoki zastojnik sam swój lud we wukuće dźerži: »Dwojorěčne popisanje městnostnych taflow při pokazowanju puća zwonka awtodróhow a na turistiskich tafličkach wobhladuju w serbskej sydlenskej přestrjeni jako nadosć wuznamny signal [...]« Ně! Je špatne znamjo wuzamknyć maćeršćinu z husto wužiwaneho puća. Nikoho njezabije, pozběhnje-li nohu na płunowym pedalu. Tež ći, kotřiž prěni raz ćěrja mjez Porchowom a Wósporkom, njech zhonja, zo je tu hinaša Němska hač druhdźe. Zo je pod Łužiskimi horami słowjanski narod žiwy, kiž drje poćerpje bolostne straty, ale je wědomje swojeje hódnoty wobchował, dowěru do lěpšeho přichoda a mocy so za njón zasadźić.
Mnozy Serbja sadźa na wobchowanje narodnosće w swójbach. Je to ideal, kiž z kóždej generaciju dožiwja mjenje ludźi. Starajmy so bóle wo nałožowanje serbšćiny w zjawnym rumje! Wudobytk budźe za wšěch.