… ako raj?

Hartmut Leipner

Moto Łužyskego cerkwinego dnja w Chóśebuzu jo „… ako raj“. Zawěrno? Łužyca ako raj? Teke z rožoweju brylu to ga njeby mógał wěriś ten nejpóbóžnjejšy kśesćijan. Co pak to ma groniś?
Stawizny 20. stolěśa su Serbam napórali tśi wjelike rany. W casu nacizma su jim pśikazowali: „HIER WIRD NUR DEUTSCH GESPROCHEN!“ Chtož njejo słuchał, jo musał konsekwence njasć. Pó wójnje jo pśišło wjele luźi z pódzajtša k nam. Njejsu měli lušt wuknuś drugu słowjańsku rěc, kótaraž jo tak a tak jano rěc mjeńšyny. Tśeśa rana jo ale była za žednych dopołne zgubjenje domownje. Turisty stawnje zasej pśidu, aby se z jamowych rozglědanišćow te wjelicke dewastěrowane strony woglědowali. Což wóni njewiźe, su te daloko segajuce slědy na kulturu a identitu.
„Ta zemja běšo zapusćona…“ To ma wobdłujku historiju. Njezmilna góspodarska politika NDR jo bazěrowała na nacistiskej kazni wó wuswójenju zemje. A tak to źo pśecej hyšći dalej. Co pomožo nam rědny Chóśebuski jazor – jolic niźi rědnje njebuźo. Mě se njoco jomu daś serbske pomjenjenje. 136 jsow jo woprowanych za brunicu.
Dialog wobeju stronowu jo dobry, ale wobšudny kompromis njedajo. Tšošku wótbagrowaś, to njejźo. Cerkwja musy pśi swójom doněntejšnem jasnem nastajenju wóstaś a to teke cyni. To jo pšawje nazgónił W. Rupieper, ten pśedsedaŕ towaristwa Pro Lausitzer Braunkohle e. V., ako jo wustupił w Nimskej cerkwi we wobswětowem tyźenju. Su jomu gronili, až se ma wopšawdu zasajźaś za Łužycanarjow a nic za wukrajny koncern.
W tych tyźenjach a mjasecach wupytujomy we Łužycy stawnje nowe wjeraški śamnobarwjenja a wósebny katastrofizm. Toś to wobwliwowanje zmyslonosći njejo wěcowna debata. Chtož wó zgubjenju žednych źaseś tysacow źěłowych městnow abo wó wumrěśu cełego regiona powěda, njejo wěrnosćiwy abo njeznajo góspodarske statistiki. Teke pśedewześarje njejsu wěcej zwólne, se zwěrnosć lokalnych politikarjow k brunicy nasłuchaś. Až brunica jaden źeń wěcej njebuźo, to jo južo dłujko znate. Plan A musy wóstaś, až něntejšne wuglowe jamy pómałem wopśestawaju a až na to slědujo pśestajenje na regeneratiwne energije. Cas na to dosega. To njejo utopiske.
„Ta zapusćona zemja dej zasej wórana byś, za to, až hopusćona běšo, až to deje wiźeś te, ak mimo chójźe, a groniś: Ta zemja běšo zapusćona, a něto jo ako raj“ [Hesekiel 36, 34]. Dajmy se do źěła!