Wenden = Sorben

Hartmut Leipner

Wěrnosć jo, až prědowniki mójeje familije kśěchu byś lěpše Nimce. Wuraz Wenden słyšach wu nas jano ako gódło. Serbski nan tśeśego naroda mójeje žeńskeje kśěšo se nimskemu kejžoroju spódobaś a natwari jomu kasernu. Za to běšo wšen hamk a mamk pśedał. Kejžor kasernu ale njejo kśěł. Starše měsćanarje tu Brannaschkojc kasernu hyšći znaju ako bydlenje chudych…
W NDR-skem casu Sorben za naju njejsu byli zajmne. Nama su se zdali jano ako eksotiska dekoracija politiskego režima. Módre zgło jo dosegało a njejsmej kśěłej hyšći serbske drastwy. Tradicija a domownja žednu rolu njejstej grałej. Lubjej som šeł do Pragi a wuknuł česki…
Pó pśewrośe smej tužnje akceptěrowałej, ako su Łakomske mnichojske gaty wótbagrowali. Ako su Rogow wótbagrowali, smej se mysliłej, to jo kóńc jamow kaž zlubjone. Tak to njejo było a zachopiłej smej chójźiś na demonstracije. Kaki zwizk to ze Serbami ma, smej zrozměłej, ako smej se woglědałej premjeru filma „Rublak“ na Njepilic dwórje. Z tym smej zachopiłej se pšašaś, chto smej. Ned som woglědał swój prědny kurs serbšćiny. Tematika serbskeje duše mě wěcej njepušćijo…
Naš mały lud njamóžomy dalej rozdźělowaś: wy Sorben a my Wenden. Smy wše Serby, wšojadno, lěc z Kamjeńca, Žarowa abo Dešna póchadamy, wšojadno, lěc naše starjejše nimski, serbski abo pólski su powědali, a wšojadno, lěc w Chóśebuzu, Budyšynje abo Pósaarskej źěłamy. Teke njedejało graś žednu rolu, lěc gronimy „Es war nicht alles schlecht in der DDR“ abo wěmy, kaku tšašnu rolu stasi teke w Serbach jo grała. Wažnje jano jo, lěc se ako Serby cujomy a wuznawamy. Rěc ma wjeliki wuznam. Kak se pśibližyjomy k serbskima rěcoma, móžo byś wšako: dolnołužyska abo górnołužyska maminorěcna familija, domownja, šula, spiwanje, stawizny, wěra abo wójowanje pśeśiwo znicenjeju wobswěta. Z togo by mógał wujś, až lubjej mamy nimske pomjenjenje Wenden ako Sorben…
Serby maju starosłowjański dual w gramatice. To jo nejskerjej pśicyna, cogodla wšo jo dwójne: kraja Bramborska a Sakska, Błota a brunica, Dolna a Górna Łužyca, dolnoserbšćina a górnoserbšćina, a skóńcnje Nimce a Serby w tych samych stronach. Historija jo nam wobraźiła dwě nimskej mjeni a bogatu etnografiju z wjele wariantami rěcow. Wobchadajmy z tym bogatstwom rozglědniwje a tolerantnje.