Jakob Tholund a my Serby

Horst Adam

Jo to było žedne mjasece za tym, až jo była Nimska zasej zjadnośona. Tegdy – w aprylu lětu 1991 – jo se wudała kupka Serbow do Schleswig-Holsteinskeje, do Sankelmarkena blisko Flensburga. Tamna akademija a zastupniki Friesow běchu Serbow pśepšosyli na prědne wětše zmakanje. Su se kśěli z nami bližej zeznaś a powědaś wó prědnych kšacach něnto móžnego zgromadnego źěła. A, to se wě, su byli na drugem boce Serby wjelgin narske, co jich ako narodna mjeńšyna w nowem politiskem casu wšykno wótcakujo.
Wjele su tencas w Sankelmarku słyšali a zgónili, a pśi tej cełej euforiji nejskerjej wšykno tak pšawje rozměli njejsu – lěpjej gronjone: rozměś mógali njejsu –, co jim gósćowarje wšykno do rady dali su. Jakob Tholund, tegdy ta nejwěcej znata wósobina friesiskego narodnego žywjenja, jo mjazy drugim tencas pśed 15 lětami na to pokazał, až pśiźo na Serbow docełego nowy, hynakšy politiski cas z wjele móžnosćami, ale teke z nowymi, kradu hynakšymi starosćami a problemami. Lichota a demokratija stej dobrej a wužytnej, ale matej teke swóje pasle a swóje zadory. Tak někak jo wón to swójim gósćam ze Sakskeje a Bramborskeje gronił. Njepójźo wšykno gładce a teke konflikty budu. Glědajucy na nazgónjenja friesiskeje a teke dańskeje ludnosći jo do rady dał, až musy serbski lud take konflikty rozwězaś z tolerancu k dobremu luda, pó móžnosći mjazy sobu a nic pśecej pśed nimskeju wětšynu. Waźiś móžośo se, jo, casy to teke musyśo, ale gaž jadnaśo z politiku, z kněžarstwom, pón dejśo powědaś z jadnym głosom, z jadnym jazykom.
Jakob Tholund a druge su wěźeli, dla cogo su nam to gronili. Bóžko pak su byli take mudre słowa skóro zabyte w Serbach, jano rědko jo se naš lud w zachadnych 15 lětach pó nich měł. Pśi konfliktach, kótarychž jo było dosć, njejo se pśecej pytało za kompromisami a móžnymi wudrogami. Kuždy jo kšěł byś ten serbski kral, kenž jo se kupił tu cełu mudrosć a wěrnosć. Lěta dłujke diskusije a rozestajanja w Serbach dla pśichoda serbskich šulow a nejnowša „wójna“ dla pśiducego towarišnika za Ludowe nakładnistwo Domowina njejsu byli a njejsu rowno znamje za tolerancu a za to, až wobźělone z kuždego boka pśecej jadnaju w zajmje a na wužytk našogo cełego luda. Až jo dejało samo sudnistwo zapśimnuś, to njejo za nas rowno chwalba. Dobył na kóńcu nichten njejo, zejgrali smy wšykne. A pśez to, až nimska zjawnosć – wósebnje te medije – to wšykno na swój part znjewužywajo, jo ta škóda za nas hyšći wětša.
Som za to, až se konflikty a hynakše myslenja a pśedstajenja wó tom a drugem wudiskutěruju, a to teke njetrjeba byś pśecej we śichem. To pak dej se staś z lěpšeju kulturu, z wětšeju tolerancu. K tomu słuša, až dejmy nejskerjej zasej (abo hyšći) wuknuś drugemu pśisłuchaś, jogo a jogo měnjenje respektěrowaś a se wěcej casa wześ za diskusije wó wariantach, gaž źo wó wažne nastupnosći našogo luda. To, což se něnto młogi raz stanjo, teke te mjazsobne wuchytowanja, to wjelgin bóli. Tak młogego, kenž by kśěł sobu źěłaś za to serbske, to wóttšašyjo. Měnim, až take njepśemyslowane cynjenje w slědnej konsekwency nam wětšu škódu pśinjaso ako te pśecej felujuce pjenjeze a ta pśiběrajuca běrokratija. Jaden trošt pak mamy: Tu prědnu wěc móžomy sami ze swěta spóraś, jo-lic to comy. Pśi tyma drugima wěcoma smy bóžko skóro bźezmócne a wótwisne wót nimskeje wětšyny.
Daś Tholundowe słowa, w aprylu lěta 1991 ze Sankelmarkena z dobrym wótmyslenim nam sobu dane na drogu do Łužyce, nas wótnowotki k pśemyslowanjeju pógnuju.
Mójogodla móžo byś kuždy Serb swój kral, ale teke kuždego drugego serbskego krala dej wiźeś, pśipóznaś a cesćiś ako rownopšawego. To wón musy.