     |
|
TRUDLA MALINKOWA
Biografiske
Na južnej stronje Malešanskeje nawsy napřećo cyrkwi steješe zdawna wulke burske kubło, kiž bě přez generacije we wobsydstwje Sykoric swójby. Wokoło lěta 1814 přewza kubło tehdy hakle 21 lět stary Pětr Sykora. Pozdźišo so wón za 2 000 toler z robotow wukupi a bě z tym jenički swobodny bur we wsy. «Bohaty Sykora» jemu w Malešecach rěkachu. Kubło so w lěće 1876 wotpali. Ležownosć kupi 1878 pjekarski mišter Korla Čech, kotryž sej tu pjekarnju natwari. Dźensa je wona jako Trittmacherec pjekarnja znata.
Na tutym kuble narodźi so 27. septembra 1835 Jan Awgust Sykora jako najmłódši syn Pětra Sykory a jeho mandźelskeje Hany rodź. Špankec. Wot 1841 do 1847 chodźeše do šule w ródnej wsy, 1847/1848 wopyta měšćansku šulu při Serbskich hrjebjach w Budyšinje a wot 1848 do 1856 gymnazij w Budyšinje. Wot Michała 1856 do jutrow 1860 studowaše teologiju w Lipsku. Dokelž hnydom farske městno njedósta, dźěłaše wot jutrow 1860 do jutrow 1863 jako domjacy wučer pola swójby Thienemannec na Friedsteinje pola Kočebrodow (Kötzschenbroda). 1863 powołachu jeho za fararja w Smělnej, dwurěčnej wosadźe na juhozapadnej kromje tehdyšeho serbskorěčneho teritorija. W tamnišej cyrkwi bu 10. meje 1863 wot Hodźijskeho fararja Imiša na duchowneho ordinowany a jako wosadny farar zapokazany.
Nětko we wěstym zastojnstwje, móžeše sej Jan Awgusta Sykora swójbu załožić. 12. januara 1864 woženi so z Johannu Hübnerec (*3.11.1835), dźowku zličbowanskeho rady z Naumburga nad Solawu, kotruž bě za swój wučerski čas w Kočebrodach zeznał. Wěrowanje wotmě so w Naumburgskim domje. Mandźelskimaj narodźichu so tři dźěći: Johannes Boguslav (*13.11.1864), Martin Wladimir (*20.1.1866) a Elisabeth (*7.5.1867).1 Johannes, Janko mjenowany, sta so z architektom a skutkowaše mjez druhim w Gießenje a naposledk w Lipsku. Druhi syn Martin načini staršimaj wjele starosćow. Wón njezdokonja sej solidnu powołansku a priwatnu eksistencu natwarić, pospyta so jako překupc, bu skónčnje ćěsla a zemrě dźěleny a znowa woženjeny 1918 w Drježdźanach. Dźowka Elisabeth, Liska mjenowana, wuda so 1890 na fararja Friedricha Augusta Langu w Póckowach.
Kónc septembra 1899 poda so Jan Awgust Sykora na wuměnk. Přesydli so do bliskich Biskopic, hdźež bě sej wjace hač hektar wulku ležownosć kupił a sej na njej nahladny dom, kiž namaka so dźensa pod adresu Smělnjanski puć 9, natwarić dał. Jeho mandźelska wobhospodarješe wulku ležownosć, wón pak zaběraše so ze studowanjom, wuchodźowanjom a pisanjom swojich žiwjenskich dopomnjenkow. Mandźelska zemrě po dlěšej chorosći 24. měrca 1915. Wobstarany wot swojeje dźowki zemrě Jan Awgust Sykora 19. decembra 1921. Pochowany bu 22. decembra blisko swojeho wuměnkarskeho domu na nowym pohrjebnišću w Biskopicach, hdźež je Sykoric swójbny row dźensa hišće zdźeržany.
Serbske skutkowanje
Jan Awgust Sykora bě w cyle serbskej swójbje a wokolinje wotrostł. Zo by scyła němsce nawuknył, dyrbješe do wopyta gymnazija lěto měšćansku šulu w Budyšinje wopytać. Wobdźěli so w młodych lětach na serbskim towarstwowym žiwjenju. Jako gymnaziast přisłušeše a předsydarješe chwilu serbskemu gymnazialnemu towarstwu Societas Slavica Budissinensis, jako student bě sobustaw Łužiskeho prědarskeho towarstwa a nachwilnje předsyda jeho serbskeho wotdźěla. Po studiju přistupi 1861 Maćicy Serbskej, 1886 pak z njeje wustupi wosebje dla swojich nahladow nastupajo serbsku rěč. Jako serbski farar bě sobustaw a něšto časa čłon předsydstwa Hłowneje konferency serbskich duchownych kaž tež sobustaw pobočneje konferency, kotruž po městnje jeje zeńdźenja Spytečansku mjenowachu.
Historisce wuznamny je fakt, zo bě Jan Awgust Sykora posledni serbski farar Smělnjanskeje wosady. Jako wón do Smělneje přińdźe, ličba Němcow hižo sylnje přewažowaše, a za jeho zastojnski čas serbstwo wosebje přez wuwiće zornowcoweje industrije w dotal serbskimaj wsomaj Zemicach a Tumicach hladajcy dale woteběraše. Narodne wuwiće wuskutkowa so tež na rjadowanje kemšow. Tak swjećeše Sykora w 60tych a 70tych lětach hišće kóždu njedźelu a kóždy swjaty dźeń serbske a němske kemše. Běchu-li serbske rano prěnje, zhromadźi so něhdźe 40 kemšerjow, běchu-li druhe, bě jich jenož 12 do 15 kemšerjow. Spadowacych ličbow dla wobzamkny cyrkwinske předstejićerstwo kónc 70tych lět redukowanje serbskich kemšow na dwójce wob měsac, do čehož wokrjesne hejtmanstwo zwoli. We 80tych lětach naliči so na serbskich Božich słužbach hišće maksimalnje 22 do 24 kemšerjow.2 Sta pak so tež – wosebje, hdyž běchu serbske kemše po němskich – zo scyła nichtó na serbske njepřińdźe, potom «wuspěwa farar ćichi Wótčenaš a dźe swoju stronu.»3 Serbske konfirmacije farar Sykora žane njeměješe, wšako bě wosadna dźěćina a młodźina hač na rědke wuwzaća němska.4 Serbow naliči Muka 1884 w Smělnjanskej wosadźe 134 z cyłkownje 2 026 wobydlerjow.5 Po wotchadźe fararja Sykory na wuměnk bu wosada jako němska zastopnjowana. Hinak hač štyri lěta do toho w susodnym Palowje, hdźež zbudźi po smjerći fararja Korle Awgusta Jenča znowawobsadźenje wosady z němskim duchownym wulke protesty ze serbskeje strony, so němskeho wobsadźenja Smělneje dla nichtó njepohóršowaše. Jenož wobžarujo so tehdy zwěsći: «My tamniše wobstejnosće njeznajemy. Praji so, zo w Smilnej serbski duchowny wjacy nuzny njeje, dokelž tam nimale žanych Serbow wjacy njeje. Při tym wšěm my wobžarujemy, zo stej za krótke lěta dwě dotalnej serbskej farskej městni z němskimaj duchownymaj so wobsadźiłoj, před někotrymi lětami Palowska a nětko Smilnjanska.»6 Z wotchadom fararja Sykory na wuměnk přestachu serbske kemše w Smělnej. Na próstwu horstki wosadnych Serbow pak wuměnkar hišće něšto lět dwójce wob lěto, w nalěću a nazymje, serbske Bože wotkazanje swjećeše.7
Wěsty wuznam ma Jan Awgust Sykora w serbskim pismowstwje. Wón je awtor a přełožer wjacorych nabožnych knihow za lud, kiž wuńdźechu zwjetša z nakładom 1862 wot Imiša załoženeho Serbskeho lutherskeho knihowneho towarstwa w Budyšinje, kaž tež mnohich přinoškow, basnjow a powědančkow w serbskich nowinach a časopisach. Nadrobnišo wo jeho přełožowanskim a spisowaćelskim dźěle na tutym městnje rozprawjeć njeje trjeba, přetož tute je Ota Wićaz hižo 1935 we Łužicy wobšěrnje předstajił a při tym tež na to pokazał, zo bě Sykora zasakły wojowar wo ludowosć serbskeje rěče, kotrejež dla so ani rozkorow z druhimi pismawučenymi Serbami, kaž z Wjelu-Radyserbom a fararjom Imišom, njeboješe. Zjimajo Ota Wićaz tehdy zwěsći: «Jako płódny a wuběrny serbski spisaćel, jako wóhniwy, njewustawacy wojowar za čistosć maćerneje rěče změje česćomne městno w stawiznach našeho pismowstwa.»8
W zjawnym serbskim žiwjenju farar Sykora njewustupowaše. Tež wosobinske poćahi do Serbow po wšěm zdaću jara njepěstowaše. Dalokož znate, bě bliže spřećeleny jenož z fararjom Jaroměrom Hendrichom Imišom, kotryž bě jeho 1863 na duchowneho ordinował a kotrehož wuzwoli 1867 za kmótra swojeje dźowki Elisabeth. Němskeje mandźelskeje dla bě swójba fararja Sykory němska. Słowjanske druhe předmjena jeho hólcow a wšědne mjenowanje dźěsći jako «Janko» a «Liska» pokazuja na jeho zwjazanosć ze swojim narodnym pochadom. Wo tym tež swědči, zo móžeše w poslednjej chorosći, po tym zo bě jeho Boža ručka zajała, jenož hišće serbsce rěčeć. Při jeho chowanju rozžohnowa so farar Jan Křižan-Hodźijski w mjenje serbskeho duchownstwa a serbskeho luda z njebohim w maćernej rěči. W serbskej zjawnosći pak bě tehdy hižo w dalokej měrje zabyty. Serbske nowiny a časopisy jemu jenož krótke spomnjeća wěnowachu.9
Wopomnjeće k stoćinam 1935
Składnostnje 100. narodnin Jana Awgusta Sykory w lěće 1935 so Ota Wićaz w Stollbergu wobšěrnje z jeho žiwjenjom a skutkowanjom zaběraše a jeho z tym serbskej zjawnosći zaso do pomjatka zwoła. W młodych lětach bě Wićaz, tohorunja syn Malešanskeje wosady, štyri lětdźesatki staršeho Sykoru hišće wosobinsce zeznał. Jeho wustup na zhromadźiznje Maćicy Serbskeje, na kotrejž bě so Sykora wojowarsce za zdźerženje ludoweje serbšćiny zasadźował, bě so jemu žiwje do pomjatka zašćěpił. W lěće 1914 dóńdźe ke krótkemu pisomnemu zwiskej. Na Wićazowe naprašowanje zdźěli tehdy hižo nimale 80lětny farar na wuměnku, zo hubjeneju wočow dla njemóže wjac literarnje skutkować a zo ani serbsce ani němsce wjac njepisa.10 Lěta pozdźišo, jako so 100. narodniny Sykory bližachu, wobroći so Ota Wićaz na jeho syna, twarskeho mištra a měšćanskeho architekta Johannesa Sickerta w Lipsku. Tutón jemu wupožči wšo pisomne zawostajenstwo nana, mjez druhim literarne teksty, listowanje z wuznamnymi serbskimi wosobinami a jeho rukopisnu awtobiografiju, kotruž bě Sykora na wuměnku za swojich swójbnych w němskej rěči spisał.11
Po wuhódnoćenju materiala wozjewi Ota Wićaz wjacore přinoški wo Sykorje. Tak wuńdźe k jeho 100. narodninam w lěće 1935 wobšěrne hódnoćenje jeho žiwjenja a skutkowanja w literarnym časopisu Łužica.12 Serbske Nowiny wozjewichu w pokročowanjach wot septembra do oktobra 1935 wot Oty Wićaza přełožene dopomnjenki Sykory na dźěćatstwo w Malešecach pod titlom «Farar August Sykora a Malešecy w lětach 1835–47».13 1936 sćěhowaše jako 33. čisło w rjedźe Serbskeje ludoweje knihownje knižne wudaće samsneho teksta, nětko pod nowym a zwučnišim titlom «W Malešecach před sto lětami. Dopomnjenja stareho serbskeho fararja». Skónčnje spisa Ota Wićaz hišće přinoški wo Janje Awgusće Sykorje, Sykoric kuble w Malešecach a někotrych Sykorowych dopomnjenkach za knižnu protyku Předźenak lěta 1937.14
Tři Sykoric pomniki
Ota Wićazowa zaběra ze Sykoru a jeho wozjewjenja wo jeho žiwjenju a skutkowanju mějachu njewotpohladany pódlanski efekt. Syn Johannes Sickert w Lipsku, mjeztym sam hižo wuměnkar, přiwobroći so stawiznam swojeje swójby. Wón nazběra wšelaki material, započa na swójbnej chronice dźěłać a wuwi w dopomnjeću na swojich předchadnikow žiwe pomnikowanje.15 W lěće 1943 da na pohrjebnišću w Malešecach postajić pomjatny kamjeń za Sykoric swójbu. Wo přihotach na to rozprawješe w dopisu ze 27. februara 1943 Oće Wićazej: «Von Bautzen ging ich zu Fuß nach Malschwitz, hörte dort von H. Pf. Rentsch16 eine schön vorgetragene wendische Predigt und ging dann mit dem H. Pf., der sein Amt u. seine Gemeinde in Baruth hat, auf den Malschwitzer Friedhof, wo ich einen Sickertschen Familiengedenkstein von dem 1. nachgewiesenen Ahn 1662 bis zu meinen Enkelkindern aufstellen lasse. Für diesen Stein suchten wir einen passenden Platz an der Friedhofsmauer aus.»17
Tutón swojorazny pomnik za Sykoric swójbu hišće dźensa na Malešanskim pohrjebnišću namakamy. Zastupiwši přez zastarske wjelbowane wrota, wuhladamy při južnej kěrchowowej muri poměrnje wysoki (130 x 73 x 15 cm) pomjatny kamjeń ze zornowca, kiž ma prostu formu a horjeka kónčkojte wotzamknjenje. Na prědnjej stronje su do njeho horjeka zadypane křiž a symbolej alfa a omega jako wuraz pobožnosće Sykoric swójby. Socialne wuwiće swójbnych generacijow je na delnim kóncu kamjenja zwobraznjene: Nalěwo wuhladamy kosu a cypu jako symbol burstwa, naprawo na hižo njespóznajomnej podłoze ležacu wotewrjenu knihu jako symbol studowanych. Zadypane su mjena a daty wjacorych generacijow Sykoric rodu ze sćěhowacym napismom: «Zu treuem Gedenken / in dankbarem Familiensinn / Matthäus Saroda / Halbbauer i. Malschwitz / * 1662 † 27.6.1720 / Paul Saroda / genannt n. d. Gute Syker / Bauer i. Malschwitz / * Jan. 1707 † 19.12.1755 / Martin Sykora / Bauer i. Malschwitz / * 4.11.1750 † 15.6.1829 / Peter Sykor / Freibauer i. Malschwitz / * 25.2.1793 † 15.1.1866 / Johann August Sickert / Pfarrer i. Schmölln R.d.A.O. I. Kl. / * 27.9.1835 i. Malschwitz † 19.12.1921 i. Bischofswerda / Johannes Boguslav Sickert / Architekt u. Baumeister i. Leipzig / * 13.11.1864 i. Schmölln / Dr. jur. Ludwig Sickert / Rechtsanwalt i. Leipzig, Leutnant d.R.E.K.I. / * 1.8.1894 i. Giessen † 21.5.1938 i. Leipzig / Hella Sickert / * 8.7.1930 i. Leipzig / Jutta Sickert / * 8.7.1933 i. Leipzig / Janko Sickert 1943.»
Dalši, Malešanskemu jara podobny pomnik bu postajeny w zahrodźe swójby w Biskopicach, hdźež bydleše po smjerći Sykoric staršeju dźowka Elisabeth Lange z mandźelskim na wuměnku a pozdźišo sčasami tež jeje zwudowjeny Lipšćanski bratr Johannes Sickert. Tež tutón kamjeń je ze zornowca zhotowjeny, ma podobne měry kaž Malešanski pomnik (122 ze zemje sahajo x 73 x 17 cm), horjeka pak město kónčkojteho połkulowate wotzamknjenje. Na prědnjej stronje namakamy horjeka hinaše symbole. Wulki srjedźny křiž je wobdaty z njebjeskimi ćělesami: nad nim je zadypana pjećkónčkojta hwězda, nalěwo poł słónčka z pruhami a naprawo połny měsačk. Delnje symbole su samsne kaž w Malešecach: nalěwo překřižowanej kosa a cypa, naprawo wotewrjena kniha na njespóznajomnej podłoze. Barba zadypaneho napisa je w dalokej měrje wupłokana, tak zo hodźi so tekst jenož hišće z wulkej prócu zwěsćić. Hač na někotre mjeńše wotchilenja je napis identiski z tym w Malešecach, předstajejo rodopis Sykoric swójby ze 17. hač do 20. lětstotka. Posłownje tu steji: «In treuem dankbaren Familiensinne / Matthäus Saroda / Halbbauer i. Malschwitz / * 1662 † 27.6.1720 / Paul Saroda genannt n. d. Gute Syker / Bauer i. Malschwitz / * Januar 1707 † 19.12.1755 / Martin Sykora / Bauer in Malschwitz / * 4.11.1750 † 15.6.1829 / Peter Sykor / Freibauer i. Malschwitz / * 25.2.1793 † 15.1.1866 / Johann August Sickert R.d.A.O.I. / deutsch-wendischer Pfarrer i. Schmölln 1866–1899 / * 27.9.1835 i. Malschwitz † 19.12. 1921 i. Bischofswerda / Johannes Boguslav Sickert / Architekt u. Baumeister i. Leipzig / * 13.11.1864 i. Schmölln † 6.12.1945 / Dr. jur. Ludwig Sickert / Rechtsanwalt i. Leipzig, Leutnant d.R.E.K.I. / * 1.8.1894 i. Giessen † 21.5.1938 i. Leipzig / Hermann Sickert / Stud. Med. Untffz. E.K.II. / * 7.8.1898 i. Altenburg † 17.7.1918 i. Leipzig / Hella Sickert / * 8.7.1930 i. Leipzig / Jutta Sickert / * 8.7.1933 i. Leipzig». Dźeń smjerće Johannesa Boguslava Sickerta «† 6.12.1945» bu hakle pozdźišo připisany. Kamjeń namaka so dźensa w zadnim dźělu něhdyšeje Sykoric ležownosće w Biskopicach, hdźež steji, z delnim kóncom do zemje zapadnjeny, prowizorisce přilehnjeny na zdónk stareje worješiny. Před nim sahatej z trawy fundament z betona a podstaw ze zornowca, na kotrymajž by kamjeń poprawom stać dyrbjał.
Skónčnje bu hišće třeći pomnik postajeny, kiž je wěnowany nic cyłej swójbje, ale jenož Janej Awgustej Sykorje. Při južnej wonkownej muri Smělnjanskeje cyrkwje namaka so na wysokimaj podstawomaj stejacy zornowcowy kamjeń, kiž je kaž Malešanski kamjeń horjeka kónčkojty a ma podobnu měru kaž tamnej pomnikaj (125 x 65 x 16 cm). Horjeka su symbol křiža a deleka monogram Chrystusa a symbolej alfa a omega. Zadypany je derje čitajomny napis: «Zu treuem Gedenken / an unseren lieben Vater / den letzten deutsch-wendischen / Pfarrer in Schmölln / 1863–1899 / Johann August Sickert / – Sykora – / * 27.9.1835 in Malschwitz / † 22.12.1921 in Bischofswerda / Johannes Sickert / Martin Sickert † / Elisabeth Lange». Iniciator postajenja tutoho kamjenja bě bjezdwěla tohorunja architekt Johannes Sickert z Lipska, kotryž da jako wěnowanje mjena wšitkich třoch Sykoric dźěći napisać. Dźiwne je, zo je na kamjenju wopačny smjertny dźeń fararja Sykory podaty. Wón njeje 22.12.1921 zemrěł, ale bu na tutym dnju w Biskopicach pochowany.
«W Malešecach před sto lětami»
Po mnóstwje swojich wozjewjenjow słušeše Jan Awgust Sykora k najpłódnišim serbskim spisowaćelam swojeho časa. Ale hižo tři lětdźesatki po jeho smjerći Rudolf Jenč z prawom zwěsći: «Wšě tele Sykorowe powědančka a druhe spisy su dźensa dawno zapomnjene a zabyte hač na jednu knižku, kotraž njeje ani za jeho žiwjenje wušła.»18 Měnjena je knižka «W Malešecach před sto lětami», kotruž bě Ota Wicaz ze Sykoroweje rukopisneje awtobiogafije přełožił. W njej skići so čitarjej awtentiski kulturnostawizniski wobraz žiwjenja na serbskej ewangelskej wsy do połojcy 19. lětstotka, kajkiž hewak w serbskim pismowstwje njenamakamy.
Na tutu knižku so w Serbach ženje cyle zapomniło njeje. W minjenych lětdźesatkach so hdys a hdys wujimki z njeje wozjewichu a 1995, składnostnje 160. narodnin Sykory, so cyła kniha w pokročowanjach w Serbskich Nowinach wozjewi.19 Tež Manfred Laduš a Sigmund Musiat we wšelakich swojich historiskich přinoškach wospjet na nju pokazaštaj a z njeje čerpaštaj.20 Wosebity zajim na knižce mějachu wězo Sykoric swójbni a Malešenjo, kotřiž pak serbsku knihu mjeztym hižo čitać njezamóža. Tak je Hanka Tarankowa ze Starych Hajnic 1994 wšón tekst za někotrych potomnikow Sykoric swójby do němčiny přenjesła. Dźělny němski přełožk zhotowi Měrka Kozelowa ze Stróže w lěće 1997 za swjedźenski spis k 100lětnemu wobstaću kołojězdneho towarstwa w Malešecach.21 Na wopomnjenskim zarjadowanju za Jana Awgusta Sykoru składnostnje jeho 75. posmjertnin w decembru 2006 w Smělnej22 zrodźi so mysl, jeho dopomnjenki na dźěćatstwo w Malešecach znowa nakładować. Tak přihotowaše so w lěće 2008 w Ludowym nakładnistwje Domowina dwurěčne wudaće ze serbskim tekstom Oty Wićaza a němskim přełožkom tutoho teksta wot Hanki Tarankoweje. Wudaće dwurěčneje edicije pak so přez to znjemóžni, zo swójba přełožowarki samsne lěto w swójskim nakładźe němsku wersiju jako brošuru ćišćeć da, kotraž so nětko mjez zajimcami wosebje w Malešecach rozšěrjuje.23
Originalna awtobiografija
W zwisku ze slědźenjom za serbskimi kulturnymi pomnikami při Serbskim instituće w Budyšinje, kiž wotkry zajimawy zwisk mjez literaturu a stajenjom pomnikow, a w zwisku z přihotom dwurěčneje edicije w LND poča so awtorka tutych rjadkow před něšto lětami z wosudom Sykoroweje originalneje awtobiografije zaběrać. Z listowanja, kiž so w zawostajenstwje Oty Wićaza w Serbskim kulturnym archiwje namaka, wuchadźa, zo bě Ota Wićaz po zakónčenju swojeho dźěła 1936 originalny rukopis Johannesej Sickertej w Lipsku wróćił. Dalša informacija ze samsneho listowanja njewostaji hižo nadźiju na zasonamakanje rukopisa. Hłuboko poraženy zdźěli Johannes Sickert spočatk lěta 1944 Oće Wićazej, zo je so jeho Lipšćanske bydlenje při bombardowanju w decembru 1943 dospołnje wupaliło, při čimž stachu so jeho 3 000 zwjazkow wopřijaca knihownja, wjacore sta jeho pjerokresbow a njenarunamjomne swójbne dopomnjenki z woporom płomjenjow.24 Po tutej powěsći bě prawdźepodobne, zo bě so awtobiografija Sykory sobu spaliła. Dalše slědźenje w dźensa šěroko rozhałžkowanej Sickertec swójbje wjedźeše pak naposledk tola hišće k wuspěchej, jako rjekny na telefoniske naprašowanje w lěće 2008 wobstarna Lipšćanska knjeni do słuchatka: So wě, originalny rukopis chowa so hižo lětdźesatki w jeje kamorje, jeje dźěd Johannes Sickert bě jej jón do wójny darił. Tři dny pozdźišo ležeše rukopis na pisanskim blidźe w Budyšinje, zwotkelž je so mjeztym zaso do rukow swojeje wobsedźerki w Lipsku wróćił.
Hižo zwjeršne přirunowanje pokaza, zo njeje kniha «W Malešecach před sto lětami» identiska z rukopisnymi dopomnjenkami Jana Awgusta Sykory. W lěće 1904 spisana awtobiogafija je kniha z krutej wobalku, kotrejž je syn Johannes Sickert dał titl «Skizzen aus dem Leben des Pfarrers Johann August Sickert in Schmölln, von ihm selbst verfasst als Pastor emeritus in Bischofswerda, mit Nachtrag vom Sohne Johannes Sickert, angefügt die Geschichte der Parochie Schmölln von Pfarrer i. R. Sickert». Kniha wopřija nimale 300 rukopisnych stron, z kotrychž su 194 žiwjenske dopomnjenki Jana Awgusta Sykory. Tute su rozrjadowane po jeho žiwjenskich wotrězkach: dźěćace lěta w Malešecach 1835–47 (str. 1–83), wopyt měšćanskeje šule w Budyšinje 1847/48 (str. 84–89), gymnazialny čas w Budyšinje 1848–56 (str. 89–110f), studij w Lipsku 1856–60 (str. 111–124), domjacy wučer w Kočebrodach 1860–63 (str. 125–134), farar w Smělnej 1863–99 (135–194). Na zbytnych stronach je syn Johannes Sickert dodał swoje dopomnjenki na wuměnk a smjerć nana, prědowanje a narěče při jeho pohrjebje a wotpisk jeho stawiznow Smělneje, kotrychž original je so přepodał wosadnemu archiwej w Smělnej.
Ota Wićaz je so 1935 wobmjezował na přełožk Sykorowych dopomnjenkow na dźěćace lěta w Malešecach. Tež tute pak njepřewza posłownje z originalneho rukopisa. Wo swojim postupowanju wón rozprawješe: «Njejsym rukopis jenož přełožił! – Sym z njeho wubrał najwažniše wěcy, kotrež sym, hdźež běše mi to móžno, z listow abo druhich žórłow dopjelnił.»25 Nětko, hdyž je originalny tekst zaso přistupny, by zajimawe było, přirunować original Jana Awgusta Sykory z přełožkom Oty Wićaza a wróćopřełožkom Hanki Tarankoweje. Tole pak by był předmjet wosebiteje studije.
1
Za tute informacije ze Smělnjanskich cyrkwinskich knihow dźakuju so wosadnemu fararjej dr. Jensej Bulišej.
2
Rukopisna awtobiografija Sykory, str. 255. Hlej tež Sykora w Kirchengalerie (hlej žórło 7), Sp. 415–417. Trochu hinak rozprawja A. Muka w swojej statistice (hlej žórło 3).
3
Arnošt Muka, Statistika Serbow sakskeho kralestwa, w: ČMS 39 (1886), str. 133
4
Register konfirmandow Smilnjanskeje wosady 1864–1916, farski archiw Smělna
5
Hlej žórło 3, str. 26
6
Wšelake z bliska a z daloka, Pomhaj Bóh 9 (13.8.1899) 33, str. 131 sć.
7
A. Sickert, Die Parochie Schmölln, in: Neue Sächsische Kirchengalerie, Die Diöcese Bautzen, Leipzig o. J. [1904], Sp. 417
8
Ota Wićaz, Smilnjanski farar August Sykora, Łužica 48 (1935) 9, str. 33–36, tu str. 36
9
Serbske Nowiny 80 (21.12.1921) 294 a 80 (23.12.1921) 296; Pomhaj Bóh 32 (8.1.1922) 2, str. 8; Łužica 37 (1922) 1, str. 25
10
Dopis J. A. Sykory O. Wićazej 9.6.1914, SKA ZM XXXVIII 64 J
11
Dopisy J. Sickerta O. Wićazej, SKA ZM XXXVIII 64 K
12
Hlej žórło 8
13
Serbske Nowiny 94 (7.9.1935) 209–94 (5.10.1935) 233, přiłoha
14
Předźenak 1937, str. 53–56, 66–67
15
K třom Sykoric pomnikam a dalšim městnosćam spominanja hlej tež: Trudla Malinkowa, Na slědach fararja Jana Awgusta Sykory w Malešecach, Smělnej a Biskopicach, Serbska protyka 2010, str. 63–65; Trudla Malinkowa, Auf den Spuren von Johann August Sickert in Malschwitz, Schmölln und Bischofswerda, Oberlausitzer Hausbuch 2010, str. 123–125
16
Gerhard Renč (1897–1982), wot 1932 do 1966 farar w Barće
17
Hlej žórło 11, ł. 11
18
Rudolf Jenč, Stawizny serbskeho pismowstwa, I. zwjazk, Budyšin 1954, str. 445
19
Jan Awgust Sykora, W Malešecach před sto lětami, Serbske Nowiny 5 (21.9.1995) 184–5 (21.12.1995) 246
20
Na přikład: M. Laduš, Zasłužbny Sykoric burski ród, Serbske Nowiny 10 (24.3.2000) 60 Předźenak; S. Musiat, Njedźela w Malešecach, Serbske Nowiny 12 (23.12.2002) 246 Předźenak; S. Musiat, Kubler-wulkowikowar Sykora, Serbske Nowiny 15 (28.7.2005) 145
21
Der Radf.-Club «Latona» Malschwitz, Festfibel 1897–1997, Malešecy 1997, str. 21–30
22
Trudla Malinkowa, Wopominanje fararja J. A. Sykory w Smělnej, Pomhaj Bóh (2007)1, str. 7
23
Malešecy před 100 lětami – Malschwitz vor 100 Jahren. Eine Rückübersetzung der sorbischen Fassung von Ota Wićaz ins Deutsche von Hanka Tarankowa, HaTaExl Budestecy o. J.
24
Hlej žórło 11, ł.12
25
August Sykora, W Malešecach před sto lětami, Budyšin 1936, str. 6